Innflæði falsvöru verði stöðvað með hertum tollalögum

Innflutningur og sala á falsaðri merkjavöru og eftirlíkingum hefur færst í vöxt hér á landi sem og annars staðar í heiminum síðustu ár. Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ) segja að um sprengingu sé að ræða síðustu mánuði og hvetja til þess að hert verði á tollalögum til að stemma stigu við þessu ástandi.

Flestir neytendur hafa eflaust rekist á tilboð þar sem valinkunn merkjavara, ekki síst fatnaður og minni raftæki, er boðin til sölu á verði sem er langt undir smásöluverði. Í þeim tilfellum er ekki útilokað að um sé að ræða falsaða vöru, eða misvandaðar eftirlíkingar. Síðustu mánuði og ár hefur fjölgað til muna, samfara tækniframförum og auknu aðgengi að internetinu, möguleikum á að nálgast slíkar vörur og er Ísland engin undantekning þar á.

Vandamál á heimsvísuÞótt erfitt sé að geta sér til um hversu umfangsmikil sala á fölsuðum vörum og eftirlíkingum er á heimsvísu kom í ljós í ítarlegri úttekt OECD árið 2008, sem var uppfærð ári síðar, að sala á þeim hafi numið allt að 250 milljörðum dala árið 2007, sem var tæplega tvö prósent af alþjóðaviðskiptum.

Nýlega gaf svo tollgæslan í Bandaríkjunum út skýrslu þar sem fram kom að á síðasta ári var lagt hald á falsaða merkjavöru sem flytja átti inn til landsins, að verðmæti um 1,26 milljarða Bandaríkjadala, sem jafngildir um 150 milljörðum íslenskra króna og var það aukning upp á um það bil tíu prósent.

Ekki hægt að taka einstaklingssendingarAndrés Magnússon, framkvæmdastjóri SVÞ, segir vandann liggja í því að ekki sé heimild í tollalögum til að gera falsaða merkjavöru upptæka í póstsendingum ef um einstakling er að ræða. Heimildin nær eingöngu til þess þegar varan er flutt inn í atvinnuskyni.

SVÞ ákvað því á stjórnarfundi í lok síðustu viku að leggja til breytingar á tollalögum þannig að heimilt verði að gera falsaða merkjavöru upptæka hver sem hlut á að máli, jafnvel þótt um minniháttar innflutning sé að ræða.

„Það er gífurlegt magn af vörum sem eru að koma til landsins með þessum hætti nú um þessar mundir,“ segir Andrés.

„Þetta er algjör sprenging á ótrúlega stuttum tíma því að það eru ekki nema um þrír mánuðir síðan ég heyrði fyrst á þessa síðu minnst.“

Heimildir Fréttablaðsins herma að um það bil 6.500 sendingar komi til landsins á mánuði í gegnum þjónustu kínversku sölusíðunnar Aliexpress.

„Þetta er falsað að einhverju leyti og einhverju ekki,“ segir Andrés. „Við getum ekki gert athugasemdir við vöru sem er löglega framleidd, en við viljum að tollurinn fylgist með magnsendingum af falsaðri merkjavöru, og við teljum þá hafa staðið sig með prýði hvað það varðar, en okkur finnst þá skorta lagaheimild á þessu afmarkaða sviði.“

Fatageirinn viðkvæmastur„Það má leiða líkur að því að þar sé að mestu leyti fatnaður, og þá tilteknar tegundir og vörumerki af fatnaði sem eru líklegri en aðrar,“ segir Andrés og bætir því við að sá geiri finni sérstaklega fyrir þessu hér á landi.

„Það er hafið yfir allan vafa“

Andrés segir innflutninginn þó ekki einskorðast við fatnað heldur sé þar einnig um að ræða húsgögn, húsbúnað og minni raftæki, til dæmis iPad og iPhone, íhluti og margt fleira.

Andrés segir SVÞ í þröngri stöðu í baráttunni gegn innflutningi á fölsuðum merkjavörum.

„Það sem að okkur snýr í þessum málum og það eina sem við getum gert til að hafa áhrif er að þrýsta á um breytingar á löggjöf til þess að koma í veg fyrir að þetta verði eins óheft og raunin er í dag. Svo sjá menn í hendi sér að verslanir í landinu, sem eru að versla með þær vörur sem mest er sótt í með þessum hætti, munu einfaldlega ekki geta staðist þessa samkeppni.“

Aðspurður um það hvort fólki, sem kaupir meðvitað falsaða vöru, eigi ekki að að vera það frjálst segir Andrés að það sé ekki svo einfalt.

„Að sjálfsögðu er það þannig að neytandinn tekur ákvörðun af fúsum og frjálsum vilja, en um leið er það brot á alþjóðasamningum að markaðssetja falsaða vöru sem háð er einkaleyfisrétti. Þannig hljótum við sem hagsmunasamtök að berjast gegn því þegar um ólögleg viðskipti er að ræða.“