Frelsi – til að banna?

Á undanförnum árum og á undraskömmum tíma hefur mikill árangur náðst í baráttu fyrir réttindum ýmissa minnihlutahópa og annarra sem búið hafa við misrétti af ýmsu tagi. Fullnaðarsigur vinnst varla í slíkum málum en stór skref hafa verið stigin í réttindabaráttu samkynhneigðra og annarra sem vilja skilgreina kynferði sitt á annan hátt en hinn algengasta.

Þótt tölur um launamisrétti sýni að enn vantar á jafnrétti kynjanna hefur þó fjölmargt áunnist, og eitt af því er að hvers konar kynferðislegt ofbeldi, sem einkum hefur bitnað á konum, hefur verið dregið fram í dagsljósið og fordæmt. Þessu er sjálfsagt að fagna.

Það skýtur skökku við þegar ýmsir þeirra sem vasklega hafa barist í slíkum málum telja eðlilegt að nota nýfengið frelsi til að banna eða reyna að hindra tjáningar- og samskiptafrelsi þeirra sem ekki hugsa á sama hátt og þeir sjálfir eða hafa einhvern tíma brotið gegn þeim siðareglum sem við viljum hafa í hávegum. Reynt er að banna tjáningu þeirrar hugsunar sem ekki er „rétt“ eða frá „réttum“ komin.

Þessir vonandi litlu en ekki áhrifalausu hópar vilja t.d. banna biskupi þjóðkirkjunnar að tala við aðra kristna menn ef þeir eru enn fastir í gömlum hugsunarhætti, halda fram skoðunum sem barist hefur verið gegn með árangri. Enginn getur þó efast um að orð biskups muni einkennast af góðvild og víðsýni. Svo vilja menn banna reyndum stjórnmálamanni og góðum kennara að miðla stúdentum af mikilvægri reynslu sinni í stjórnmálum vegna fortíðar sem er kennsluefninu öldungis ótengd.

Varðstaða um „rétthugsun“ er ranghverfa baráttu fyrir réttlæti. „Ranghugsun“ á að mæta með rökræðu en ekki banni. Þar sem frjáls hugsun á að ríkja er hættulegt að beygja sig fyrir kröfunni um hina réttu hugsun. Réttlæting undanlátsseminnar kallar fram moðreyk eins og dæmin sanna.