Hugrakkar hvunndagshetjur

Í nýliðnum desembermánuði upplifði ég atburði sem ég vona að ekkert foreldri þurfi að ganga í gegnum með barn sitt. En því miður er tilveran ekki svo einföld að hægt sé að kaupa sér tryggingu fyrir heilsu, lífi og limum og verður ekki í framtíðinni. Áfram eigum við eftir að heyra baráttu-, hetju- og sorgarsögur af börnum sem heyja dugmikil baráttu upp á líf og dauða á hverjum degi og sum hver lúta því miður í lægra haldi í þeirri baráttu.

Eftir langvarandi flensueinkenni veiktist sonur minn alvarlega að kvöldi 18. desember síðastliðins. Ljóst var að eitthvað alvarlegt var á seyði. Ég náði engu sambandi við drenginn sem horfði nánast í gegnum mig og gat hvorki svarað því hvar hann væri staddur eða ansað nafninu sínu. Í geðshræringu minni bað ég konuna mína að hringja í neyðarlínuna. Á meðan reyndi ég að ná sambandi við drenginn en án árangurs. Hann starði bara á mig án þess að blikka augum. Drengurinn var allan tímann með meðvitund og byrjaði svo að svara áreiti en var greinilega ekki áttaður, svaraði ýmist á enskri tungu eða einhverju bulli.

Þegar neyðarbíllinn kom var þegar ljóst að flytja þyrfti barnið á bráðamóttöku í skyndi. Við komuna á bráðamóttöku tók á móti okkur lið heilbrigðisstarfsmanna sem hóf þegar greiningu á veikindum sonar míns. Ekki var alveg einfalt að sjá hvað var við að etja. Fljótlega eftir komuna á bráðamóttöku barna á Barnaspítala Hringsins fékk drengurinn flog sem tókst að stöðva með lyfjagjöf og annað stuttu seinna sem einnig var gefið lyf við. Sjúkrabíllinn sem sonur minn var fluttur í var enn þá á staðnum og flutti sami bíll hann á bráðamóttöku í Fossvogi. Þaðan lá leið drengsins á gjörgæsludeild þar sem hann fékk meðferð við heilabólgu. Okkur foreldrum var sagt að ástandið væri alvarlegt, menn vissu hins vegar ekki hvað ylli bólgunni og áframhaldið réðist á meðferð sem byggðist á veiru-, og sýklalyfjagjöf, lyfjagjöf við flogaveiki og verkjastillandi meðferð ásamt rannsóknum á ástandi og hugsanlegum orsökum heilabólgunnar. Í framhaldinu voru barninu gefin steralyf sem hjálpuðu til við minnkun bólgu og juku á batahorfur.

Jól og áramót á spítala

Fjölskyldan eyddi jólum og áramótum á Barnaspítala Hringsins þar sem meðferð á veikindum sonar míns skilaði undraverðum bata. Orsakir heilabólgunnar voru að líkindum leifar af einkirningasótt sem flestir fá en færri finna mikið fyrir. Drengurinn okkar er í góðum bata og er fylgt eftir af frábæru starfsfólki íslenskra heilbrigðisstétta. Framhaldið er eftirfylgni, endurhæfing með komu á göngudeild barna og fundir með læknum og hjúkrunarfólki.

Mig langar að lýsa starfsumhverfi þeirrar stéttar heilbrigðisstarfsmanna sem við höfðum hvað mest samskipti við. Hjúkrunarfræðingar eru í mínum augum hugrakkar hvunndagshetjur. Eflaust hefði ég ekki mikið um störf þeirra að segja nema af því að ég þurfti á þjónustu þeirra að halda, þjónustu sem verður að vera í lagi í þjóðfélaginu, þjónustu sem ekki má skerða eða vanmeta á neinn máta. Eftir mænustungu, ísetningu á þvaglegg, heilalínurit, segulómun, sneiðmyndatöku og veru okkar á sjúkradeild í tæpar þrjár vikur hef ég helling um störf hjúkrunarfræðinga að segja. Hjúkrunarfræðingarnir sem ég ætla að segja ykkur frá hafa allir stundað háskólanám í allavega fjögur ár. Vinnan þeirra byggist ekki bara á þekkingu, reynslu og færni - heldur umhyggju, hjartahlýju og hugsjón. Frasar eins og „launin eru ekki allt" og „maður kemur í manns stað" eiga bara ekki við í því umhverfi sem heilbrigðisstarfsmenn starfa í. Ný vakt þarf að meðtaka allar upplýsingar varðandi hvern einasta sjúkling deildarinnar til að geta haldið meðferð áfram og duga þá lítt afsakanir um að strætó hafi seinkað eða bíllinn hafi bilað.

Ekki dettur mér í hug að kenna stjórnvöldum að forgangsraða en á tímum niðurskurðar og tiltektar í ríkisfjármálum og þegar ekki er hægt að leiðrétta laun hjúkrunarfræðinga er áætlað að eyða rúmum 1,7 milljörðum í þróunaraðstoð á árinu 2013. Við getum ekki tekið til heima hjá okkur en aðstoðum fátækari þjóðir eins og enginn sé morgundagurinn. Reiknað er með sömu upphæð til þjóðkirkjunnar eða um 1,7 milljörðum árið 2013. Mætti ekki heldur eyða því fé til að vernda líf og heilsu en að breiða út boðskapinn? Hvað með Vaðlaheiðargöng eða Rannsóknarstöð í kvennafræðum – þurfum við slíkt þegar fjöldi heilbrigðisstarfsmanna segir upp vegna þess að endar ná ekki saman yfir mánuðinn? Vinnuvika hjúkrunarfræðings í 100% starfi er 40 vinnustundir. Hjúkrunarfræðingur nú til dags þarf að hlaupa hraðar, kunna flest og vita sem mest. Hann er í senn hjúkrunarfræðingur, sjúkraliði, ræstitæknir, ritari, starfsmaður í býtibúri, sjúkraþjálfari, sálfræðingur og stuðningur við foreldra og aðra aðstandendur.

Komst ekki heim

Hanna mætti t.d. kl. 8 einn morguninn í vikunni fyrir jól. Hún átti að vinna til kl. 15 sama dag og koma svo aftur á vaktina kl. 23.15. Raunin varð sú að hún komst ekkert heim – svo brjálað var að gera að allar sjúkrastofur á deildinni fylltust og henni tókst ekki einu sinni að setjast niður til að fá sér að borða. Samt hugsaði hún fullkomlega um son minn, aðstoðaði hann við kasta upp, gaf honum lyfin og skipti á rúminu eftir að þvagleggurinn rofnaði. Alltaf jafn hlý og brosandi. En Hanna er að hætta, hún sagði upp vegna þess að hún getur ekki greitt leiguna af íbúðinni eða keypt skólaföt á barnið og endar ná bara ekki saman hjá henni. Kristín er alveg yndisleg, hún var að vinna alla vikuna fyrir jól – einn dag frá kl. 8 til 16. Næsta dag frá kl. 15.30 til 23.30 og þann þriðja í vikunni frá kl. 8 til 16. Hún náði einungis fimm tíma svefni milli vakta. Kristín er líka búin að segja upp, hjá henni ná endar ekki saman frekar en Hönnu. Svo er það hún Anna, hún er frábær. Syni mínum fannst hún svo skemmtileg, hann lifnaði allur við þegar hún kom á stofuna. Anna lét sér líka umhugað um fjölskylduna, hvatti okkur til að fá okkur að borða og hvíla okkur. En Anna sem er einhleyp tveggja barna móðir er líka búin að segja upp, hættir í vor. Það er ekki bara það að fá ekki matartíma, að þrjár bjöllur hringi í einu, þurrka þurfi upp ælu á stofu 26 eða klæðast sótthreinsigalla inn á stofu 15 vegna þess að litla barnið þar er í krabbameinsmeðferð – það er einfaldlega ekki hægt að lifa af laununum í hjúkrunarstarfinu. Þúsundir Íslendinga hafa sömu sögu fram að færa – hafa fengið toppþjónustu hjá færu lækna- og hjúkrunarliði á íslenskum sjúkrastofnunum og eru mér án efa sammála.

Sonur minn náði bata, hlaut umönnun sem skipti sköpum að hann hélt lífi og drengurinn minn á alla möguleika á góðu lífi í framtíðinni. Slíkt má segja um fjölmarga sem haldið hafa lífi vegna þekkingar, færni og fórnfýsi hjúkrunarfólks í íslensku heilbrigðiskerfi. Óréttlæti sem stéttir innan heilbrigðiskerfisins hafa þurft að þola er ólíðandi. Ég skora á stjórnvöld að leiðrétta laun hjúkrunarfræðinga – tafarlaust.