Færar leiðir til aukinnar framleiðni

Það hafa margir gripið á lofti þær góðu ábendingar sem finna má í skýrslu ráðgjafafyrirtækisins McKinsey um framleiðni á Íslandi.

Til dæmis hefur sú niðurstaða McKinsey að Íslendingar séu ekki að vinna í réttum starfsgreinum vakið athygli og umræðu. Of rík áhersla sé á frumframleiðslu og það þurfi að skapa störf og starfsfólk í greinum sem eru arðbærari og skila þannig landinu meiri ábata en önnur störf.

Í þessu sambandi er réttilega kallað á fleiri einstaklinga með raunvísindamenntun eða forritunar- og stærðfræðigrunn. Þau markmið eru í samræmi við ákall annarra þjóða. Bandaríkin kalla á fólk með þennan bakgrunn, hið sama gerir Evrópa og í raun er skortur á þessari þekkingu í heiminum öllum. Það er því líklegt að fólk með traustar stoðir í raunvísindum og skyldum greinum komi til með að eiga frekar auðvelt með að sjá sér og sínum farborða næstu áratugina.

Vegna þessa hafa stjórnvöld og aðrir ákveðið að leggja aukna áherslu á kennslu í raungreinum og háskólarnir búa sig undir að manna kennslu með hæfu fólki svo við getum búið til starfsfólk fyrir 21. öldina.

Þetta er ein af forsendum þess að okkur takist að halda hagsæld í landinu og taka þátt í alþjóðlegri atvinnulífssköpun. En það vill hins vegar gleymast að setningin í skýrslu McKinsey um aukna framleiðni á vinnumarkaði fól einnig í sér annan lið sem er sjaldnar í umræðunni. Í skýrslunni er setningin svona „There are two complementary levers for increasing productivity: directly increasing sectoral productivity and steering resources towards higher productivity sectors of the economy (the former having more impact than the latter).“ Bls. 41, McKinsey 2012.

Skilar ábata strax

Þarna er dregið fram að til mikils sé að vinna með því að bæta framleiðni í núverandi rekstri fyrirtækja. Um þessar tvær meginleiðir til að auka framleiðni á Íslandi segir svo erlenda ráðgjafafyrirtækið að árangurinn af því að auka framleiðni í núverandi greinum sé meiri en af því að flytja vinnuafl í aðrar greinar. Eða með öðrum orðum: Mesti ávinningurinn felst í því að huga að því að bæta vinnubrögð og rekstur í venjulegum íslenskum fyrirtækjum. Það skilar okkur ábata strax en ekki eftir fimm eða tíu ár þegar ný menntastefna gæti byrjað að skila sínu. Vitaskuld er best að fara í hvort tveggja, enda aðskilin mál.

Margar þekktar leiðir Það er mikilvægt að hafa hugfast að til eru margar þekktar leiðir til að bæta framleiðni í núverandi rekstri án þess að umbylta þurfi daglegu starfi. Ég ætla að leyfa mér að telja upp nokkrar aðferðir sem allar hafa sterk tengsl við bætta afkomu og eru ekki almennt notaðar hérlendis.

Þetta eru til dæmis bestun vinnuferla og aðfanga, vönduð ferli við val og ráðningu nýrra starfsmanna, markviss móttaka og þjálfun nýliða, gott frammistöðumat og hvatakerfi, bætt innkaup og stýring veltufjármuna, hagnýting nýjustu upplýsingatækni og margt fleira. Það sem stjórnendur fyrirtækja á landinu standa frammi fyrir í dag er í raun ákvörðun um að halda áfram að harka og ná árangri með löngum vinnustundum og lágum launum, eða breyta til og kynna sér og innleiða vinnubrögð sem eru líkleg til að skila fleiri krónum en áður úr sama rekstri.

Hvort skyldi nú vera betra?