Staða stjórnarskrármálsins

Nú hefur Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingarinnar, lýst því yfir að óraunhæft sé að klára stjórnarskrármálið fyrir kosningar. Líklega geta flestir verið sammála um að þar hafi orðið tímamót í umræðunni um stjórnarskrána, þótt fólk greini á um hvort þau felist í svikum Árna Páls við málstaðinn eða raunhæfu mati hans á stöðu málsins. Það er vandasamt fyrir þingið sem nú situr að ljúka stjórnarskrármálinu svo sómi sé að, en í mínum huga er mikilvægt að fylkingarnar á Alþingi horfist í augu við það að setjast þarf við samningaborð um málið og vinna það áfram á nýjum grundvelli.

Samvinna um nýja sátt

Það blasir við að leið þeirra sem vilja klára málið strax verður málinu ekki til farsældar, því sú almenna sátt sem nauðsynlegt er að hafa um stjórnarskrá er ekki til staðar um það frumvarp sem nú liggur frammi og ólíklegt að nýtt þing myndi staðfesta þá stjórnarskrá. Þá er jafn skýrt að vilji þeirra sem helst vilja drepa málið alveg mun ekki ná fram að ganga, um það verður ekki heldur nein sátt. Því fyrr sem fólk horfist í augu við þessa staðreynd, því betra. Þess vegna fagna ég þessu útspili formanns Samfylkingarinnar í málinu og vona að leiðtogar annarra flokka taki þessari nýju stöðu fagnandi og setjist við samningaborð. Forysta Samfylkingarinnar sýnir kjark með því að lýsa yfir vilja til að taka málið upp úr þeim hjólförum sem það hefur verið í. Upphrópanir á borð við þær að nánast gjörvöll stétt lögfræðinga í landinu og stór hluti stjórnmálafræðinga sé hluti af valdaelítu og klíkusamfélagi eru ekki boðlegar í stjórnmálaumræðu. Það er fáheyrð staða að stór hluti þeirra fræðimanna sem hafa það að atvinnu sinni að skýra eða fjalla um stjórnarskrá skuli telja frumvarpið óviðunandi grundvöll að stjórnarskrá. Í slíkri stöðu er rétt að staldra við í stað þess að blása á viðvörunarraddirnar og stimpla alla slíka einstaklinga sem svikara eða hluta af spilltri valdaelítu.

Hvað gera aðrir flokkar?

Nú þegar formaður Samfylkingarinnar hefur lýst þessari sýn á málið er mikilvægt að aðrir flokksformenn sýni ábyrgð og átti sig á því að þeir hafa hlutverki að gegna í framþróun málsins. Það verður heldur engin sátt um það að kasta öllu því á glæ sem hingað til hefur verið unnið. Ríkisstjórn sem myndi henda stjórnlagaráðstillögunum eftir kosningar og ákveða að ekki þyrfti yfir höfuð að breyta stjórnarskránni færi jafn mikið vill vegar og þeir sem vilja berja málið í gegn í þeim ágreiningi sem það er núna. Um slíka niðurstöðu yrði aldrei nein sátt heldur, auk þess sem það er óskynsamlegt að nýta ekki þá vinnu sem lögð hefur verið í málið hingað til. Það skynsamlegasta í stöðunni núna er að setja málið í tiltekinn farveg, sem verði leiddur til lykta á næsta kjörtímabili. Það þýðir að sjálfsögðu ekki að menn séu að binda hendur næsta þings, það gætu menn ekki heldur gert ef þeir berðu málið í gegn. Næsta þing hefur alltaf lokaorðið í málinu, hver sem niðurstaðan verður á þessu þingi. Næsta þing gæti ákveðið að staðfesta ekki hina nýju stjórnarskrá, jafnvel þótt hún yrði samþykkt á þessu þingi, og þá yrði ekki til nein ný stjórnarskrá. Nú er kallað eftir því að allir stjórnmálaflokkar leiti að nýrri leið sem gæti orðið grundvöllur sátta í samfélaginu og að langlífri og góðri stjórnarskrá. Það væri svo sannarlega frískandi að sjá stjórnmálaleiðtoga okkar sýna kjark og þor til að taka ákvörðun um að vinna málið áfram á nýjum grundvelli, landi og þjóð til heilla.