Bætt kjör námsmanna

Löngu er orðið tímabært að bæta kjör námsmanna og endurskoða núverandi námslánakerfi með hliðsjón af gildandi reglum hjá hinum norrænu ríkjunum. Hér hefur t.a.m. viðgengist að námsmenn fái greidd lán frá LÍN eftir að hafa sýnt fram á námsárangur og lifað á lánum frá einkabanka þangað til. Á þessu hafa bankastofnanir hagnast í fjölda ára. Þessu getum við breytt. Sem dæmi væri hægt að greiða lán til námsmanna beint frá LÍN og þau væru greidd fyrir fram, í byrjun annar eða mánaðarlega. Til að koma í veg fyrir að fólk nýti lánin í annað en nám væri hægt að greiða námslánin eftir að sýnt hefur verið fram á námsárangur, eins og gert er nú, fyrsta árið.

Þá hljótum við að vilja búa til hvata til að fólk kjósi að fara í nám og ljúka því. Ein leið væri að hluti námsláns breyttist í styrk fyrir þá námsmenn sem ljúka námi á tilskyldum tíma. Slíkt hvatakerfi væri til hagsbóta ekki einungis fyrir nemendur heldur myndi það einnig mögulega lækka brottfall í háskólum og skila menntuðu fólki fyrr út á vinnumarkaðinn. Svo mætti einnig endurskoða endurgreiðsluhlutfall námslána til að gera greiðslubyrði afborgana viðráðanlegri.

Menntunarstig á Íslandi er með því lægsta í Evrópu, á sviði formlegs náms að skyldunámi loknu. Eitt af markmiðum okkar sem þjóðar er að hækka menntunarstig og búa þar með að vel menntuðum mannauði og hafa hér öflugt og fjölbreytt atvinnulíf. Með þessu gerum við það að vænlegri kosti að taka þá ákvörðun að fara í nám. Að fara í nám er kostnaðarsamt og jafnframt er ekkert sem tryggir að námsmenn fái vinnu við hæfi eftir útskrift. Við þurfum að létta þessa ákvarðanatöku ef við ætlum að ná markmiðum okkar að vera vel menntuð þjóð.