Ekki nóg að setja á laggirnar rannsóknir

Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, forseti Alþingis, sem hefur með höndum skipun rannsóknarnefndanna, segir að þingið hafi brugðist við þeim kröfum sem settar voru fram um úrbætur í skýrslu þingmannanefndarinnar, sem fór yfir niðurstöður rannsóknarnefndar Alþingis. „Við hér í þinginu höfum reynt að verða við flestöllum þeim atriðum sem bent var á í skýrslunni að mættu betur fara. Þingsköpum hefur til dæmis aldrei verið breytt eins mikið og frá hruni,“ segir Ásta Ragnheiður.

Hún nefnir starf vinnuhóps um eftirlit Alþingis með framkvæmdarvaldinu, sem var settur á laggirnar sumarið 2008 – fyrir bankahrun. Í hópnum sátu Bryndís Hlöðversdóttir, Andri Árnason og Ragnhildur Helgadóttir. Hann skilaði niðurstöðum sínum í september 2009 og lagði til fjölda breytinga. „Rannsóknarnefnd Alþingis tók svo undir þau atriði og við höfum komið þeim flestum í framkvæmd,“ segir Ásta.

Meðal breytinganna sem gerðar hafa verið nefnir Ásta lög um rannsóknarnefndir og stofnun stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar þingsins. „Hennar tilvist er farin að skila sér verulega,“ segir hún. Þá tiltekur hún breytta nefndarskipan til að hún endurspegli ekki skipulag stjórnarráðsins heldur vinnuálag þingsins, sem var hugsað til að skerpa á þrískiptingu ríkisvaldsins. Þá hafi verið bætt í þingsköpin ákvæðum um opna nefndarfundi, beinar útsendingar af þeim og sérstaka fundi með fjölmiðlum. „Ný lög um umboðsmann Alþingis og Ríkisendurskoðun eru í undirbúningi, en lög um ráðherraábyrgð og landsdóm hafa af eðlilegum ástæðum beðið. Ég á von á að nú getum við hafið þá endurskoðun.“

Síðan hafa verið skipaðar tvær rannsóknarnefndir á grundvelli nýju laganna og rætt hefur verið um að skipa fleiri. Við setningu Alþingis í september vék Ásta að þessu og sagði mikilvægt að menn spyrðu sig hvort starf slíkra nefnda stæði undir væntingum og skilaði raunverulegum árangri fyrir samfélagið. Þær væru kostnaðarsamar og ekki bót allra meina. „Ég legg ríka áherslu á, að það er ekki nóg að setja bara á laggirnar rannsóknir – það verður líka að fylgja þeim eftir,“ segir Ásta um þetta.

Nefndirnar tvær, um sparisjóðakerfið og Íbúðalánasjóð, áttu báðar að skila af sér fyrir mörgum mánuðum en þær eru enn að störfum og ekki er ljóst hve langt er í að þær skili. „Ég tel reyndar að þeim hafi verið markaður of skammur tími,“ segir Ásta. „En hef áhyggjur af því að þeim miði ekki betur, meðal annars vegna þess að þetta er kostnaðarsamt.“