Tófan haslar sér völl nærri byggðu bóli

Tófan hefur fært sig nær byggð og ef fram heldur sem horfir verður hún farin að leita ætis innanbæjar innan skamms. Greni hafi fundist skammt frá bæjum. Í Skagafirði er óvenju mikið af henni í ár. Búið að skjóta yfir hundrað tófur.

Bændum og refaskyttum ber saman um að tófan sé farin að færa sig nær byggð. Í vor fannst greni innan við kílómetra frá Stað í Hrútafirði. Birgir Hauksson, refaskytta í Skagafirði, segir að ef fram haldi sem horfir verði ekki langt í það að tófan verði farin að leita í ruslið í bæjum landsins. Árni Jón Eyþórsson, bóndi á Bálkastöðum við Hrútafjörð, segir að greni hafi fundist í stuttu göngufæri frá bænum.

Hún virðist einnig verða sífellt ófælnari við sauði og menn. „Þegar ég var í sauðburðinum þá kom hérna ein og stoppaði bara innan um lambféð svona um sextíu metra frá bænum,“ segir Árni Jón. „Þær eru farnar að færa sig nær byggð,“ bætir hann við. „Við erum með prýðisskyttu, hann Ara Arason frá Hvammstanga, og hann hefur fundið tvö greni í tíu til fimmtán mínútna göngufæri frá bænum.“ Hann segir að hún sé minna á ferðinni eftir að hún fór að gjóta en í vor og snemmsumars hafi hann venjulega séð eina til tvær tófur á dag.

Í Skagafirði er allt krökkt af tófu á ný eftir tveggja ára ládeyðu og er Birgir búinn að skjóta yfir hundrað tófur það sem af er ári. „Það er alveg merkilegt hvað það er mikið af þessu miðað við hvað við hömrum á þeim,“ segir hann. Svipaða sögu segir Ari Arason úr Hrútafirði og Miðfirði. Þar skaut hann 115 tófur í fyrra og í ár hefur hann skotið tæplega hundrað. „Það sér ekki högg á vatni sama hvað skotið er, þetta er eins og þegar Herkúles átti við Lernuorminn, fyrir hvert höfuð sem höggvið er af vaxa tvö ný,“ segir hann í gamansömum tóni.

Í Borgarfirði stendur Snorri Jóhannesson í ströngu. „Menn hringja í mig þegar þetta er komið innan um féð, ég er búinn að skjóta tuttugu tófur í slíkum útköllum í ár,“ segir hann. Hann og Birgir eru sammála um að lágfóta sé farin að færa sig nær byggð og sé ófælnari. „Hér áður fyrr logaði sveitasíminn ef tófa sást úti í vegarkanti, nú sést þetta á vappi hvar sem er og enginn kippir sér upp við það lengur,“ segir Snorri. Birgir segir að refurinn hafi mikla aðlögunarhæfni og venjist því auðveldlega nýju áreiti á nýjum slóðum. „Það er mín skoðun,“ segir hann, „að þetta verði bara eins og við könnumst við það frá útlöndum þar sem skolli skellir sér í bæinn og sækir sér eitthvað til dæmis í ruslaföturnar.“jse@frettabladid.is