Góðar ábendingar frá McKinsey

Nýbirt skýrsla ráðgjafafyrirtækisins McKinsey um framtíðarmöguleika íslensks hagkerfis er holl lesning enda eru þar fjölmargar gagnlegar ábendingar um það sem betur má fara.

Þó að almennt séð megi segja að innviðir á Íslandi leggi grunn að miklum lífsgæðum eru líka veikleikar til staðar. Til að mynda kemur fram að of mikill mannafli, vinnutími og fjármunir eru bundnir í fjármála- og verslunargeiranum samanborið við nágrannalönd. Þannig er sláandi að sjá hversu margir fermetrar fara undir verslunarhúsnæði. Þegar kemur að auðlindanýtingu er ljóst að nauðsynlegt er að fá hærra verð fyrir orkuauðlindir.

Ánægjulegt er að sjá staðfest að sjávarútvegurinn stendur sterkt og framleiðni þar er góð að mati skýrsluhöfunda. Ferðaþjónustan þarf svo að einbeita sér að frekari virðisaukningu fremur en eingöngu að fjölga ferðamönnum.

Lægra vöruverð mögulegt?Eftir lestur skýrslunnar er rökrétt að velta fyrir sér hvort vöruverð á mörgum sviðum gæti lækkað ef minni fjármunir væru bundnir í verslun. Eru ekki allt of margir fermetrar bundnir í smásölugeiranum, sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu? Af hverju er afgreiðslutími verslana á Íslandi miklu lengri en hjá hinum norrænu ríkjunum? Hvers vegna allar þessar stóru búðir og verslunarmiðstöðvar? Ein skýring á háu vöruverði hér á landi er augljóslega það mikla fjármagn sem bundið er í verslunarhúsnæði. Ef Ísland væri nær veruleikanum á Norðurlöndunum í þessum efnum gæti vöruverð að öllum líkindum verið talsvert lægra.

Lægri vextirUmfjöllun McKinsey um fjármálageirann vekur upp spurningar um hagkvæmni. Er ekki mögulegt að vaxtakostnaður til fyrirtækja og einstaklinga geti lækkað töluvert ef starfsmannafjöldi, útibú og kostnaður þar með, yrði nær því sem tíðkast í nágrannalöndum? Svarið er líklega; jú. Vissulega hefur endurskipulagning á fjármálum fyrirtækja og einstaklinga verið mannaflsfrek en á móti hefur útlánastarfsemin verið rýr. Eftir stendur að kostnaður í fjármálakerfinu er hár í samanburði við nágrannalönd samkvæmt niðurstöðum skýrslunnar.

Færra bankafólk – fleiri tæknimenntaðirEin ályktun sem draga má af lestri skýrslunnar er sú hvort margt af því ágæta starfsfólki sem starfar í fjármála- og verslunargeiranum væri betur komið í ýmiss konar gjaldeyrisskapandi geirum. Ef það gerðist er líklegt að verðmætasköpun tengd alþjóðavæðingu myndi aukast – það er í takt við vonir og óskir skýrsluhöfunda. Vitaskuld gerist þetta ekki á einni nóttu og sennilega þarf þá líka að auka áherslu á iðn-, tækni- og verkfræðigreinar í menntakerfinu.

Sérfræðingar McKinsey vilja að skipaður verði hópur fulltrúa stjórnmálaflokkanna og hagsmunaaðila til að koma þessum hugmyndum í framkvæmd.

Allt eru þetta góðar ábendingar og vel fram settar og ástæða til að taka vel í hugmynd um samráðsvettvang.