Íslendingar á villigötum í stjórnarskrármálinu

Fræðimennirnir Ágúst Þór Árnason og Skúli Magnússon telja Íslendinga á villigötum við endurskoðun á stjórnarskrá lýðveldisins. Í dag birtist grein eftir Skúla í Fréttablaðinu um skoðun þeirra félaga á málinu. Þar kemur fram að þeir hafa sett fram tillögu að endurskoðaðri stjórnarskrá sem finna má á heimasíðunni stjornskipun.is.

Of mikill hraði

Í Rannsóknarskýrslu Alþingis kemur meðal annars fram að lagasetning á Íslandi hafi oft og tíðum verið óvönduð. Það er átalið í skýrslunni. „Og endurnýjun stjórnarskrár er lagasetning sem ber að vanda sérstaklega til," segir Ágúst.

„Ef við tökum Norðmenn sem dæmi. Þeir ákváðu fyrir fimm árum að fara í endurskoðun á sinni 200 ára gömlu stjórnarskrá. Stefnan er sú að breytingarnar komist í gegn árið 2014. Og þeir eru þó aðeins að endurskoða einn kafla í stjórnarskránni," segir Ágúst. Þannig taka Norðmenn sér nokkur ár í að endurskoða mannréttindakafla stjórnarskrárinnar en þann kafla höfum við Íslendingar þegar endurskoðað.

Ágúst telur að asinn sé of mikill á Íslandi, en hér fékk stjórnlagaráð fáeina mánuði til að vinna að endurskoðun á stjórnarskránni. Sá tími hefði hugsanlega dugað til að vinna tillögu að breytingu á afmörkuðum þætti hennar. „Stjórnarskrár skipta víðast hvar á Vesturlöndum miklu máli. Það er tekið mark á þeim og dæmt eftir því sem stendur í þeim, Ísland er þar engin undantekning" segir Ágúst.

Gerbreyting

Þegar lög fá að standa um nokkurt skeið skapast festa í dómaframkvæmd. Þannig verður smátt og smátt skýrara hvað felst í lögunum, hvað þau þýða. Þar sem stjórnarskráin hefur fengið að standa í hart nær 70 ár er fyrirsjáanleiki dóma sem byggja á ákvæðum hennar verulegur. Ágúst segir að hver smávægileg breyting geti kallað á óvissu, hvað þá ef farið er út í það að umbylta stjórnarskránni í heild sinni.

„Við teljum að það eigi ekki að fara út í róttækar breytingar á stjórnarskránni án þess að leggjast í víðtækar rannsóknir á þörfinni á slíkri aðgerð. Það er eiginlega lykilatriði," segir Ágúst. Hann bendir á að tillögur þeirra Skúla séu ekki hugsaðar sem fullbúin stjórnarskrá. Tilgangur þeirra sé fyrst og síðast að hvetja til umræðu um endurskoðun stjórnarskrárinnar.

Ekki að hnýta í stjórnlagaráð

Ágúst tekur fram að skrifum þeirra sé ekki beint gegn stjórnlagaráði. „Vinna þeirra sem áttu sæti í ráðinu stendur fyrir sínu. Við erum ekki að draga úr mikilvægi stjórnlagaráðs og þeirra hugmynda sem þar komu til umræðu. Við teljum bara að þar sé um eitt skref í lengri vegferð að ræða" segir Ágúst.

Ágúst og Skúli eru báðir virtir fræðimenn á sviði lögfræði.