Hrun í fjármagnstekjum skýrir aukinn jöfnuð

Hrun í fjármagnstekjum skýrir að mestu hvernig jöfnuður í tekjum landsmanna hefur aukist eftir að bankabólan sprakk, að mati fræðimanna hjá Háskólanum.

Myndin hér að neðan sem birtist í nýrri fræðigrein eftir Stefán Ólafsson prófessor og Arnald Sölva Kristjánsson hagfræðing sýnir hvernig launamunur, eða tekjuskipting, landsmanna hefur tekið stórstígum breytingum á árunum 1997 til 2010. Bláa línan sýnir tekjur sem hjón höfðu af atvinnu sinni en sú rauða heildartekjur - og þá eru meðtaldar arðgreiðslur, söluhagnaður, eigna- og vaxtatekjur.

Misskipting tekna minnkaði lítillega 1997 til 2001 - síðan dró rækilega í sundur með efnuðum og öðrum Íslendingum og ójöfnuðurinn náði hámarki 2007. Síðan þá hefur jöfnuður aukist manna á milli.

Arnaldur segir nýjustu gögnin sýna hvað olli þessum breytingum - fyrir hrun.

„Það sem að skýrir mest af breytingunni eru fjármagnstekjunnar. Kemur ekkert á óvart að það er þá rekið beint til bankaútrásarinnar. Til viðbótar koma breytingarnar á skattkerfinu sem juku enn á ójöfnuðinn. Þannig að tveir þriðju er um það bil út af fjármagnstekjunum en um einn þriðji út af kerfisbreytingunum," segir Arnaldur.

Fyrir hrun jók það sum sé á ójöfnuð í samfélaginu að mun lægri skattur var greiddur af hinum snarvaxandi fjármagnstekjum hjá hátekjufólki, en persónuafsláttur, barna- og vaxtabætur lækkuðu. Sama skýring er á þróuninni eftir hrun, með öfugum formerkju, þá hafi fjármagnstekjur hrunið og breytingar á sköttum aukið jöfnuð manna á meðal.