Norðmenn verða lengi að ná sér

Utanríkisráðherra Noregs segir að umræða um viðkvæm málefni tengd hryðjuverkunum í sumar sé varla byrjuð enn í Noregi. Áleitnar spurningar, eins og til dæmis um muninn á orðum og athöfnum, verði þó að draga fram í dagsljósið og ræða í anda lýðræðisins.

Jonas Gahr Störe, utanríkisráðherra Noregs, segir að Norðmenn verði lengi að ná sér eftir harmleikinn í sumar þegar hryðjuverk einstaklings kostuðu nærri 70 manns lífið, flest ungmenni úr ungliðahreyfingu Verkamannaflokksins.

„Margt af þessu unga fólki þarf stuðning áfram, sumir eru enn á sjúkrahúsi og þurfa endurhæfingu. Það sem við þurfum að gera er að fylgja þessu eftir sem ein fjölskylda og veita bæði þeim sem særðust og fjölskyldum þeirra allan þann stuðning sem við getum.“

Fyrir utan þann mannlega harmleik, sem árásirnar í Ósló og á Úteyju ollu, þá er fjárhagstjónið nú metið á ríflega milljarð norskra króna, en sú fjárhæð samsvarar 20 milljörðum íslenskra króna.

Hryðjuverkamaðurinn beindi árásum sínum sérstaklega að Verkamannaflokknum, bæði ráðuneytisbyggingu í Ósló og útilegu ungliðahreyfingar flokksins í Úteyju.

„Við í Verkamannaflokknum gerum okkur alveg grein fyrir því að þetta var árás á okkur, enda fór árásarmaðurinn ekkert leynt með það. Þetta eru því auðvitað skelfileg skilaboð, en um leið gerði þetta okkur mjög ákveðin í því að gefa ekkert eftir með þau gildi, sem við höfum í hávegum, og það hvernig við nálgumst lýðræðið,“ sagði Störe.

Störe segir að umræðan í Noregi hafi farið hægt af stað eftir að þessi voðaverk voru framin fyrir rúmum tveimur mánuðum.

„Fólk hefur farið varlega og gætt sín á að snerta ekki á mjög viðkvæmum málefnum. En þetta held ég að muni breytast. Við munum fá umræður um það hvernig þessi maður gat þróað áform af þessu tagi og hvar mörkin liggja milli orða og athafna, því margir hafa sömu skoðanir og þessi maður án þess þó að fremja hryðjuverk. Ég held að við eigum að fá þessi mál fram í dagsljósið í anda lýðræðis og ræða þau.“

Störe hefur undanfarna daga verið í opinberri heimsókn hér á landi. Hann segir heimsóknina hafa nýst vel, hann hafi komið bæði til Akureyrar og Siglufjarðar, hrifist af náttúrufegurðinni og áttað sig betur á sameiginlegri sögu landanna tveggja.

„Það er alltaf eitthvað sem kemur manni á óvart á Íslandi. En það er gott,“ segir Störe.

Eitt af meginmarkmiðum heimsóknarinnar hingað var að styrkja samstarf Íslands og Noregs um málefni norðurslóða. Meðal annars var samþykkt að stofna prófessorsstöðu um málefni norðurslóða við Háskólann á Akureyri.

„Ég tel að þekkingin sé það sem við þurfum að leggja mesta áherslu á í þessum málum,“ segir Störe. Við hlökkum mikið til samstarfs við Ísland á þessu sviði og það hefur orðið að veruleika núna.“

Eins og Ísland er Noregur aðili að Evrópska efnahagssvæðinu og hefur engin áform um að sækja um aðild að Evrópusambandinu.

Störe segist samt ekki sjá fyrir sér að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið verði endurskoðaður á næstunni, en þó hefur norsk nefnd í nærri tvö ár unnið að viðamikilli úttekt á áhrifum EES-samningsins á Noreg.

„Ég mun fyrir árslok fá í hendurnar yfirgripsmikla skýrslu frá nefndinni. Það verður yfirgripsmikil skýrsla sem ég held að gefi okkur mikilvægar upplýsingar um það hvaða þýðingu EES hefur í dag fyrir Noreg. Við fáum miklu betri mynd að því hvernig Noregur er samtengdur Evrópu í gegnum EES, og svo getum við fengið einhverjar hugmyndir um það hvernig við getum bætt samstarfið á einhverjum sviðum.

Hann segir enga knýjandi þörf til þess að gera breytingar á samstarfi Noregs við ESB eins og það gengur fyrir sig í gegnum EES-samninginn.

„En ein ástæðan fyrir því að við fengum þessa nefnd til að fara út í þessa vinnu er að hún komi með tillögur.“