Óvissa um gjaldeyrisforðann vegna Icesave

Hundruð milljarða króna galdeyrisforði Íslendinga gæti lent í klóm Breta ef Icesave-samningurinn gjaldfellur. Óvíst er að sá hluti forðans sem geymdur er í Bandaríkjunum njóti friðhelgi samkvæmt samningum. Aðstoðarmaður fjármálaráðherra, fellst ekki á þetta.

Til stendur að auka gjaldeyrisforða Seðlabankans verulega með erlendum lánum og að hann nemi hundruðum milljarða króna þegar þau skila sér. Féð er meðal annars geymt á reikningum Seðlabankans í Bretlandi og Bandaríkjunum.

En getur Icesave samningurinn haft áhrif á gjaldeyrisforðann?

Gjaldfellingarheimildir samningsins eru nokkuð rúmar. Ef til dæmis Landsvirkjun stendur ekki í skilum með erlend lán sín, verður Icesave samningurinn gjaldfelldur í heild sinni.

Fjallað er um afsal á friðhelgi í lögfræðiáliti Seðlabankans um Icesave samninginn. Flest erlend lán séu tekin á þeim grundvelli, að gjaldfalli lán, séu þær eignir friðhelgar sem teljist nauðsynlegar til að viðhalda fullveldi ríkis.

Lögfræðingar Seðlabankans benda á að í Icesave samningnum sé ákvæði um afsal friðhelgi mun rýmra en almennt tíðkist.

Þá má benda á að í lánaramma Icesave samningsins vantar ákvæðið um að eignir landsins sem nauðsynlegar eru til að viðhalda fullveldi þess er hvergi sjáanlegt.

Þá bendir Seðlabankinn á að íslenska ríkið afsali sér einnig með óafturkræfum hætti rétti til að láta á það reyna hvort friðhelgi ríki um eigur sínar.

Engin lagaleg hindrun sé í vegi fyrir því að gerð verði aðför að eigum ríkisins. Með þeirri undantekningu að stjórnarskrá bannar aðför að fasteignum.

Seðlabankinn bendir á að bresk lög gildi, ef það reynir á afsal friðhelgi. Samkvæmt þeim teljist Seðlabankinn vera sjálfstæður lögaðili og eignir hans njóti friðhelgi. Bankinn bendir líka á að þrátt fyrir bresku lögin, hafi Bretar beitt hryðjuverkalögum á Seðlabankann og kyrrsett eignir hans um stund í fyrrahaust. Bresku lögin gilda þó eingöngu um eignir innan Bretlands. Það er því fátt sem bendir til að forðinn sem geymdur er í Bandaríkjunum njóti friðhelgi.

Því er ekki útilokað að Bretar gætu læst klónum í gjaldeyrisvaraforða Íslands, ef Icesave samningurinn gjaldfellur af einhverjum ástæðum. Fréttastofa hefur borið þennan skilning undir marga sérfræðinga. Sumir þeirra taka undir, en aðrir eru á öðru máli. Indriði Þorláksson, aðstoðarmaður fjármálaráðherra er í síðarnefnda hópnum.