Með hnullung í skónum

Fyrir þremur mánuðum ritaði ég grein í Markaðinn, sem bar yfirskriftina „Með stein í skónum" en það er titillinn á smásagnasafni sem Ari Kr. Sæmundsen stórkaupmaður sendi frá sér í sumar, skemmtilegar sögur. Allir hafa einhvern tímann fengið stein í skóinn, annaðhvort hagrætt honum á milli tána, farið úr skónum og hent steininum, eða látið óþægindin ekki trufla sig umtalsvert. Ég líkti þessu við svokölluð jöklabréf sem valda óþægindum í íslensku efnahagslífi og munu sennilega að stórum hluta koma inn á íslenskan gjaldeyrismarkað á næstu mánuðum og verða til þess að íslenska krónan taki töluverða dýfu, en muni þar á eftir styrkjast nokkuð.

Þetta var nokkuð hógvær samlíking og ekki óraði mig fyrir því að íslenskt fjármálalíf myndi nánast falla til grunna og íslenska krónan taka enn frekari dýfu.

Það er engu líkara en steinvalan sé orðin að hnullungi og með það komast menn ekki hratt yfir. Það er jafnvel komið að því að við verðum að fara úr skónum og labba berfætt yfir hraunið. En íslenska þjóðin hefur gert það áður að ganga yfir úfið hraun á lélegum skóm og mun örugglega takast það líka núna, spurning hvað það tekur langan tíma að komast yfir verstu torfærurnar.

Hvar liggja mistökin?

Fólk vill fá að vita hvar mistökin liggja; hjá bönkunum, Seðlabankanum, ríkisstjórninni, Fjármálaeftirlitinu, útrásarvíkingunum. Það er ekki enn komið á daginn en ljóst er að við duttum í nánast alla drullupollana sem voru á leið okkar og skaðinn er gríðarlegur.

En við eigum enn okkar nátturauðlindir; orkuna, sjávaraflann, iðnaðinn, landbúnaðinn og síðast en ekki síst kraftmikið fólk. Það er skiljanlegt að fólk sé reitt og það verður að upplýsa almenning betur en gert hefur verið. Fólk veit að verði því á stórfelld skyssa, getur beðið þess brottvísun úr starfi, en ekki virðist gegna sama máli hjá þeim sem bera ábyrgð á íslenskum fjármálaheimi, nú vill enginn bera ábyrgðina. Málið þarf að rannsaka sem fyrst, þannig að allir fái sem gleggstar upplýsingar.

Orðstírinn laskaðurHinn góði orðstír sem Ísland og Íslendingar hafa skapað sér erlendis hefur beðið stórfellda hnekki, allt of langan tíma tók að fá lausn á Icesave-deilunni og allt í einu bjóðast Þjóðverjar til að lána Íslendingum fé til að leggja inn í tryggingarsjóð innstæðueigenda til að greiða út reikninga sem Kaupþing hafði stofnað í Þýskalandi. Þetta virtist koma ráðamönnum á óvart, hvar voru tengslin? Skilanefndin segir nógar eignir í bankanum. Af hverju koma ekki svona upplýsingar fyrr? Fjölmiðlar magna fréttirnar upp, þegar illa upplýstir fréttamenn telja allar innstæður Kaupþings og Landsbankans erlendis tapaðar og við þurfum helst að greiða þær allar! Vonandi duga eignir bankanna til að hægt sé að greiða erlendum innstæðueigendum það sem þeir höfðu lagt inn í bankana. Við þetta mundi ímynd okkar stórlega batna. Við verðum að gera út okkar hæfasta fólk til að styrkja ímyndina á nýjan leik og nota til þess alla sem hægt er, hina pólitísku fulltrúa þar sem það á við en ekki síður okkar góða íþróttafólk, listamenn og erlenda velunnara þessarar þjóðar - sem eru ófáir.

Skortur á framkvæmdafé

Á næstu mánuðum þýðir lítið fyrir íslensk fyrirtæki, fjámálastofnanir og jafnvel orkufyrirtækin að leita eftir erlendri fjármögnun. Það getur því orðið erfitt um framkvæmdafé á næstu mánuðum. Íslenska ríkið (Seðlabankinn) verður að nýta alla lánamöguleika sem gefast til þess að endurlána til bankanna og annarra aðila þannig að hér verði hægt að halda uppi hæfilegum framkvæmdum. Hinir nýju bankar hafa verið seinir í gang og auðheyrt að það er mikið af vandamálum innan þeirra veggja, en fyrirtæki geta ekki endalaust beðið eftir því að bankarnir komist í gang.

Það verður nokkuð djúp dýfa sem við tökum hér á næstu mánuðum en við höfum alla burði til að rífa okkur upp á nýjan leik, jafnvel með hnullunginn í skónum.

Höfundur er framkvæmda­stjóri Veigs ehf.