Boðar til skyndi­kosninga til að lægja öldurnar í Serbíu

Ðuro Macut, forsætisráðherra, óskaði eftir því að Aleksandar Vucic, forseti og flokksbróðir hans, ryfi þing og boðaði til kosninga á mánudag. Besta leiðin til þess að draga úr spennu væri að biðja kjósendur um að segja hug sinn.

Vucic varð við þeirri bón í gær. Þá viðurkenndi hann að róstursamt hefði verið í Serbíu að undanförnu en rakti stúdentamótmæla gegn spillingu að stórum hluta til „verulegs inngrips erlendra afla“, að því er segir í frétt evrópska blaðsins Politico.

Mótmælaalda upphófst í Serbíu í kjölfar þess að sextán manns létust þegar steinsteypt skyggni á járnbrautarstöð hrundi í borginni Novi Sad í nóvember árið 2024. Mótmælendur hafa meðal annars krafist þess að einhver axli ábyrgð á harmleiknum. Þeir hafa ennfremur krafist í kosninga í meira en ár.

Vucic forseti hefur setið ýmist sem forseti eða forsætisráðherra Serbíu í tólf ár. Seinna kjörtímabili hans sem forseta á að ljúka á næsta ári og má hann ekki bjóða sig fram aftur. Flokkur hans hefur þegar tilnefnt hann sem forsætisráðherraefni sitt fyrir kosningarnar.

Leiðtogar Evrópusambandsins gagnrýndu harðlega þátttöku ýmissa háttsettra ráðamanna í Serbíu í útför Ratko Mladic, dæmds stríðsglæpamanns úr Bosníustríðinu, fyrr í vikunni. Mladic lést í fangelsi í Hollandi þar sem hann var dæmdur fyrir stríðsglæpi og glæpi gegn mannkyninu á sínum tíma.

Serbía hefur stöðu umsóknarríkis hjá Evrópusambandinu en umsóknin hefur verið á ís undanfarin ár vegna áhyggna sumra aðildarríkja af stöðu réttarríkisins í landinu og andstöðu þess við að gera Rússa ábyrga fyrir innrás sinni í Úkraínu.

Í kosningum sem fóru fram árið 2023 sakaði stjórnarandstaðan Vucic og stjórnarflokk hans um kosningasvik.