Að velta eigin sök á aðra

Tilefni þessar skrifa er nýleg umfjöllun Innherja Vísis, þar sem Gunnar Þór Gíslason, framkvæmdastjóri Langasjávar beinir því til stjórnvalda með ábúðamiklum hætti að horfa þurfi meira til framboðshliðar markaðarins, í umræðu um verðmyndun, fjármálastöðugleika, samkeppni stöðu fyrirtækja.

Í þessari umræðu er ekki hægt að stökkva yfir þá staðreynd að umræddur framkvæmdastjóri er stjórnarformaður hagnaðardrifna leigufélagsins Ölmu. Hækkun á leiguverði hefur haft veruleg og bein drifandi áhrif á hækkun verðbólgu á síðustu árum og Alma hefur síður en svo verið eftirbátur annarra við að þrýsta verðinu upp.

Í harðri samkeppni við eigin fyrirtæki?

Það sem vakti sérstaka athygli mína var hvernig Gunnar Þór var kynntur til sögunnar í umfjöllun Visis.

„Gunnar Þór Gíslason er framkvæmdastjóri Langasjávar en fjárfestingafélagið er meðal annars ráðandi hluthafi í Eik ásamt því að vera stór fjárfestir í Heimum og Reitum.“ Öll fyrirtækin eru stórtæk fasteignafyrirtæki.

Ef eigandi t.d. Bónuss stigi fram opinberlega og beindi sjónarmiðum til stjórnvalda og Seðlabankans um verðmyndun og framboð á dagvörumarkaði, en undir myndinni af honum stæði jafnframt að sami fjárfestir væri stór hluthafi í t.d. Krónunni og Nettó þá er næsta víst að slíkt myndi strax vekja spurningar um sameiginlegt eignarhald, samþjöppun og raunverulega samkeppni á markaðnum.

Þarna birtist í einni setningu álitaefni sem Samkeppniseftirlitið hefur fjallað sérstaklega um: sameiginlegt eignarhald og eignatengsl milli stærstu keppinauta á markaði fyrir útleigu atvinnuhúsnæðis.

Í riti nr. 6/2024, kafla 7, fjallar Samkeppniseftirlitið sérstaklega um sameiginlegt eignarhald í Eik, Heimum og Reitum og segir það mikið, sérstaklega á milli þessara þriggja stærstu fasteignafélaga.

Það getur hver séð það í hendi sér að aðili sem fer með veglegan hlut í viðkomandi félögum hefur ekki mikinn hag af því að þau standi í samkeppni hvert við annað.

Samkeppnisyfirvöld hafa um árabil bent á að sameiginlegt eignarhald keppinauta getur haft áhrif á samkeppnishvata. Augljóst er að slík tengsl draga úr hvata fyrirtækja til að keppa sín á milli, aukið hættu á samhæfingu og við ákveðnar aðstæður skapað aðgangshindranir.

Nú er ég ekki ósammála þeim boðskap að horfa eigi til framboðs á húsnæði þegar hár fjármagnskostnaður þrengir að húsbyggingum en fyrir stjórnvöld og almenning skiptir ekki síður máli að horfa á samkeppnishliðina m.a. við útleigu á atvinnuhúsnæði.

Ég tel því mikilvægt, þegar rætt er um framboðshlið hagkerfisins, verðbólgu, fjárfestingu og stöðu fyrirtækja, að horft sé ekki aðeins til þess hversu mikið húsnæði er byggt heldur einnig til þess hverjir eiga húsnæðið, hversu samþjappað eignarhaldið er og hvaða sameiginlegu eignatengsl eru á milli stærstu fyrirtækjanna á markaðnum.

Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.