Aðal­lega „karlar að drepa aðra karla“

Rætt var við Helga í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag.

Helgi sagði að í okkar tiltölulega fámenna samfélagi væri eðlilegt að hvert mannsdráp hreyfði við okkur. Sögulega séð hefðu þau verið fátíð hér og með þeim fátíðari í Vestur-Evrópu.

Frá aldamótum til 2020 hafi um tvö manndráp átt sér stað hér á landi að ári hverju. Hins vegar hafi orðið einhver vendipunktur um 2020 og eftir það.

„Þá höfum við séð aukningu,“ sagði Helgi. „Við getum séð þetta á því að frá 2020 og eiginlega fram á þennan dag, erum við með kannski fjögur manndráp á ári, að jafnaði. Þar stendur kannski árið 2024 út úr, með alls átta manndrápum það ár.“

Þau hafi verið heldur færri 2025 en á þessu ári séu þau orðin tvö, eða jafnvel þrjú.

„Þannig að við höfum verið að sjá dálítið nýja mynd varðandi manndrápstíðni eftir 2020.“

Helgi segist hafa velt því talsvert fyrir sér hvað það sé sem gerist um 2020. Það fyrsta sem hann staldri við sé að þá hafi faraldur Covid verið að byrja. Mögulegt sé að skert aðgengi að heilbrigðisþjónustu eða félagslegri þjónustu hafi spilað eitthvað inn í.

„Ef við lítum til annarra landa, þá vitum við það að rannsóknir sýna að Covid-faraldurinn hafði áhrif á ofbeldi, sérstaklega í nánum samböndum. Þar sáu menn ákveðna aukningu.“

Þetta segir Helgi einn þátt sem hann hafi velt fyrir sér og reynt að meta. Það sé þó erfitt að segja til um bein áhrif en geti verið áhrifaþáttur.

Sjá einnig: Ís­lendingur og út­lendingur í gæslu­varð­haldi vegna mannsláts í Kópa­vogi

Helgi bendir einnig á að samfélagsmynd Íslands hafi tekið breytingum á undanförnum árum og áratugum. Fólki hafi fjölgað mjög og innviðir hafi kannski ekki mætt þeirri fjölgun að fullu. Þar sé ýmislegt sem þurfi að skoða varðandi félagslega og efnahagslega stöðu fólks.

Þá nefnir hann sérstaklega eðli þessara manndrápa og hvort þar hafi orðið miklar breytingar. Hann hafi verið að reyna að greina það en erfitt sé að sjá miklar breytingar. Í langflestum tilfellum séu menn að bana öðrum mönnum.

„Þetta eru iðulega, mestmegnis, karlar að drepa aðra karla.“

Ekki hafi heldur sést breytingar á því hvernig manndrápin séu framin. Í flestum tilfellum séu eggvopn notuð eða menn séu barðir til dauða eða kyrktir.

Því næst nefnir Helgi að skipulögð brotastarfsemi sé að færast í aukana og að hægt sé að rekja ákveðin manndrápsmál til þeirra.

„Samt í það heila tekið, þá eru þetta enn manndráp sem eiga sér stað milli aðila sem tengjast með einhverjum hætti. Það er að segja það eru kannski náin sambönd, vinnufélagar eða félagar, einhvers konar uppgjör eða slíkt sem einkennir þessi manndráp.“

Þar sé ekki heldur að sjá miklar breytingar.

Helgi segir að víða þar sem manndráp tengd skipulagðri glæpastarfsemi séu ríkjandi, eigi þau til að vera ekki upplýst. Slík mál eru ekki mörg hér á Íslandi. Helgi segir manndrápsmál yfirleitt alltaf leysast.

Hlusta má á viðtalið við Helga í spilaranum hér að neðan. Meðal annars ræddi Helgi einnig upplýsingagjöf lögreglunnar hér á landi, í samanburði við lögreglu erlendis í tengslum við alvarleg brot.