Tjakkurinn, ljóstíran og tæki­færin

Einu sinni var maður á akstri út á landi um vetur, í niðamyrkri og kulda. Hann varð þess skyndilega var að sprungið hafði dekk á bílnum. Eftir panik leit komst hann að því að hann var ekki með tjakk og því voru góð ráð dýr. Sér til nokkurs léttis sá hann ljóstíru í húsi í nokkurri fjarlægð, sem hann áleit að hlyti að vera nálægur bóndabær og hans eina von um aðstoð. Hann ákvað að ganga þangað og fá lánaðan tjakk.

Leiðin var ekki greið. Mikill snjór var og erfitt færi, og okkar manni var þungt í skapi. Hann áleit í fyrstu að bóndinn hlyti að vera greiðvikinn við ókunnan mann í vandræðum utan alfaraleiðar, en eftir því sem hann öslaði snjóinn þyngdist í honum sinnið.

„Kannski er bóndinn ekki hjálplegur maður og neitar mér um tjakk,“ hugsaði maðurinn.

„Kannski er bóndanum illa við aðkomufólk og tekur ekki vel í erindi mitt.“

„Kannski eru allir farnir að sofa,“ hugsaði hann áfram á sömu nótum. „Ef allir eru farnir að sofa verður bóndinn pirraður að ég sé að banka upp á hjá honum.“

Og áfram gekk hann að bænum og yfir hann helltust hugsanir um þau neikvæðu viðbrögð sem myndu dynja á honum við það eitt að banka á dyr og óska eftir að fá lánaðan tjakk.

Þegar hann loksins bankaði opnaði bóndinn dyrnar og sagði: „Gott kvöld, hvað get ég gert fyrir þig?“

Þá öskraði maðurinn: „Þú mátt bara eiga þennan helvítis tjakk! Ég hef ekkert við hann að gera!“

Og stormaði burt.

Íslendingar sitja uppi með sprungið dekk. Almenningur og lítil fyrirtæki, sem ekki gera upp í evrum, borga mun hærri vexti en þær þjóðir sem við berum okkur gjarna saman við. Reyndar mun hærri vexti en margar þjóðir sem við berum okkur almennt ekki saman við.

Vextir lántakenda eru ekkert annað en kostnaður við að fá peninga lánaða, sem við þurfum að gera ef við viljum mennta okkur og eignast húsnæði. Ef þú skuldar peninga, eins og íslensk alþýða gerir almennt, þá eru afborganir af lánunum okkar mun hærri en í löndum með alvöru gjaldmiðil.

En ef þú átt peninga er dásamlegt að vextir séu háir því þú græðir á því. Fólkið sem á peninga er því verulega mikið á móti því að evra verði tekin upp. Stundum er þetta sama fólkið og á fyrirtæki sem gerir upp í evrum, en þau eru núna 257 talsins, enda er erfitt að stunda alvöru viðskipti með íslenska krónu. Þetta eru ekki litlu fjölskyldufyrirtækin út um allt land og einyrkjabissnessinn. Nei, þetta eru stóru og stöndugu fyrirtæki landsins.

Þetta fólk vill að þú kjósir nei 29. ágúst og að allt varðandi fjármál og vexti á Íslandi haldist óbreytt.

Því er reyndar oft haldið fram að við getum einfaldlega lækkað vexti sjálf, það þurfi bara viljann, kjarkinn og rétta fólkið. Staðan er þó sú að í meira en heila öld hefur íslensk þjóð verið þjökuð af alltof háum vöxtum og allar ríkisstjórnir á tímabilinu hafa reynt en ekki tekist að lækka vexti. Einhverjir myndu því segja að þessi tilraun væri fullreynd.

Þar sem myndlíking er þema í þessari grein má segja að Íslendingar séu að byggja hús með skrúfjárni þegar kemur að vaxtamálum. Þeir hafa einfaldlega ekki aðgang að hamri og nagla og því gengur hvorki né rekur. Ef Íslendingar ætla að eiga möguleika á að losna undan vaxtaþrælkuninni verða þeir að nota önnur verkfæri. Eina verkfærið sem er í boði er evra.

Fjöldi fólks vill alls ekki feta þessa leið og banka á dyrnar hjá bóndanum. Þetta verði hvort eð er allt ömurlegt, ekkert í boði, bóndinn ómögulegur, hann sé einráður og erfiður viðureignar. Affarasælast sé að ræða bara ekkert við hann.

En það er ljóstíra fram undan í vaxtamyrkrinu. Við getum valið að ganga að henni, bjóða góða kvöldið og spyrja hvort við getum fengið lánaðan tjakk. Það eru allar líkur á að tekið verði vel í erindi okkar. Það er þó ekki víst, en við vitum það ekki nema við göngum brött að ljósinu og segjum já 29. ágúst næstkomandi.

Höfundur situr í stjórn Evrópuhreyfingarinnar.

PS. Réttur ritháttur er ljóstíra með einföldu í-i skv. Árnastofnun.

PS 2: Höfundur hefur sérlega jákvæða reynslu af viðmóti bænda alls staðar á landinu og myndi aldrei hika við að biðja þá um að lána sér tjakk.