Flestir tollar Trumps eru ó­lög­legir, í bili

Pam Bondi, dómsmálaráðherra, hefur þegar tilkynnt það verði gert.

Þegar Trump tilkynnti tollana sagðist hann ætla að beita þeim á grunni laga um neyðarástand frá 1977. Þessum lögum hafði þangað til að mestu verið beitt til að koma á refsiaðgerðum vegna ógna gegn Bandaríkjunum, eins og bent er á í frétt Washington Post.

Í úrskurði þeirra, sem áhugasamir geta fundið hér, skrifa dómararnir að áðurnefnd lög veiti forseta Bandaríkjanna umfangsmiklar heimildir vegna yfirlýsts neyðarástands. Það að beita tollum eða sköttum sé ekki þeirra. Þingið þurfi að koma að slíkum aðgerðum.

Úrskurðurinn hefur ekki áhrif á alla tolla Trumps en flesta. Þeirra á meðal eru hæstu tollar hans á ríki eins og Kína, Kanada og Mexíkó. Úrskurðurinn hefur einnig áhrif á tollana frá því í apríl sem taka mið af viðskiptahalla Bandaríkjanna við önnur ríki heims.

Sjá einnig: Tóku mið af viðskiptahalla en ekki tollum

Tollar á stál, ál og bíla eru meðal þeirra sem halda enn velli. Þeir voru settir á eftir skoðun viðskiptaráðuneytisins, þar sem niðurstaðan var að innflutningur á þessum vörum ógnaði þjóðaröryggi.

Það sama á við um tolla Trumps gegn Kína, frá fyrra kjörtímabili hans og tolla sem Joe Biden hélt í gildi, en þeir voru settir á eftir að yfirvöld í Bandaríkjunum komust að þeirri niðurstöðu að Kínverjar beittu ósanngjörnum aðferðum til að bæta stöðu þarlendra fyrirtækja gegn öðrum.

Segja úrskurðinn hamfarir fyrir Bandaríkin

Skömmu áður en úrskurðurinn var birtur höfðu lögmenn ríkisstjórnar Trumps sagt dómurunum að ef tollarnir yrðu úrskurðaðir ólöglegir myndi það setja efnahag Bandaríkjanna í mikla óvissu. Það sama ætti við viðskiptasamninga sem ríkisstjórnin hefur gert við önnur ríki á grunni þessara tolla.

Vísuðu þeir meðal annars til viðskiptasamnings við Evrópusambandið, samkvæmt frétt New York Times. Sá samningur þykir halla verulega á ESB og létu ráðamenn þar verulega eftir Trump til að forðast enn hærri tolla á útflutning til Bandaríkjanna.

Trump sjálfur sló á svipaða strengi í nótt. Hann sakaði dómarana um að vera pólitíska og sagði þá hafa rangt fyrir sér. Þá sagði hann að ef tollarnir yrðu felldir úr gildi yrðu það „algerar hamfarir“ fyrir Bandaríkin, samkvæmt því sem hann skrifaði á samfélagsmiðil sinn.

Hann sagði að Bandaríkin muni ekki lengur sætta sig við mikla viðskiptahalla og ósanngjarna tolla og annarskonar tálma í öðrum ríkjum, hvort sem þau eru vinveitt eða ekki, Slíkt græfi undan bandarískum framleiðendum, bændum og öðrum.

„Verði þessari ákvörðun leyft að standa mun það bókstaflega gera út af við Bandaríkin.“

Hefur aðrar en verri leiðir

Stjórnarskrá Bandaríkjanna gefur bandaríska þinginu heimild til að stýra sköttum og tollum í Bandaríkjunum. Eins og bent er á í frétt AP fréttaveitunnar hefur þingið þó gefið vald sitt eftir til forsetans í gegnum árin. Trump hefur nýtt það til fullnustu og lýst því yfir að völd hans á þessu sviði séu nánast alger.

Trump hefur aðrar leiðir til að koma á tollum en þær eru alls ekki jafn umfangsmiklar en þær sem hann hefur beitt og myndu taka langri tíma.

Þó Trump hafi skipað marga af núverandi dómurum Hæstaréttar Bandaríkjanna þykir sérfræðingum, samkvæmt frétt NYT, ekki líklegt að áfrýjun dómsmálaráðuneytisins muni endilega skila árangri. Lögmenn og fræðimenn, hvort sem þeir eru á hægri eða vinstri væng bandarískra stjórnmála, hafa frá upphafi verið þeirrar skoðunar að Trump hafi farið út fyrir valdsvið sitt með tollunum.