Mikil fjölgun í greiningum á sára­sótt og lekanda

Svipaður fjöldi greindist með klamydíu árið 2023 og undanfarin ár, eða 1.948. Um það bil 52 prósent tilfella voru konur og er það jafnara kynjahlutfall en oft áður, en konur hafa undanfarin ár átt um 53 prósent til 57 prósent greininga. Skýrsla sóttvarnarlæknis er hér. 

Í skýrslu sóttvarnalæknis segir að klamydía sé algengasti kynsjúkdómurinn og að hann skilji sig frá öðrum kynsjúkdómum hvað varðar kynjahlutfall.

„Engin einhlýt skýring er á þessu en hugsanlegt er að sárasótt, lekanda og HIV megi að stórum hluta rekja til karla sem stunda kynlíf með körlum,“ segir í skýrslunni.

Þar kemur einnig fram að fjölgun hafi verið í tilfellum lekanda. Samtals 338 einstaklingar greindust sem er mesti fjöldi sem greinst hefur á Íslandi í meira en 40 ár. Aukninguna má samkvæmt skýrslunni sjá hjá bæði körlum og konum en um 75 prósent greininga voru hjá karlmönnum.

Í skýrslunni segir að greiningum hafi farið fjölgandi undanfarna tvo áratugi en að mikið stökk hafi verið í þeim í fyrra og árið á undan, 2022.

Fjölgun tilfella lekanda hefur einnig sést í öðrum löndum Evrópu. Erlendis hefur sést aukning í greiningum hjá yngra fólki og eru sérstakar áhyggjur af aukningu hjá ungum konum þar sem lekandi getur valdið ófrjósemi. Í skýrslu segir að þetta sé óútskýrt an að mögulega sé þetta vegna fjölgunar bólfélaga og minni smokkanotkunar.

Ekki fleiri með sárasótt í áratugi

Vaxandi áhyggjur eru af sýklalyfjaónæmum lekandabakteríum fyrir þeim lyfjum sem notuð eru við lekanda í dag en slíkt er að sjást í sumum Evrópulöndum og í löndum í Asíu.

Á árinu 2023 greindust 73 einstaklingar með sárasótt og er það mesti fjöldi sem greinst hefur hér á landi frá því á 5. áratugi síðustu aldar. Karlmenn voru í miklum meirihluta þeirra sem greindust, 61 talsins, eða 84 prósent. Síðastliðin ár hefur hlutfall karlmanna með sárasótt samkvæmt skýrslunni verið á bilinu 75 prósent til 97 prósent og hefur sjúkdómurinn greinst að stórum hluta hjá körlum sem stunda kynlíf með körlum.

Í skýrslunni segir að sjúkdómurinn geti náð til annarra hópa. Borið hefur á aukningu á sárasótt í öðrum löndum Evrópu og hefur Sóttvarnastofnun Evrópusambandsins gefið út að brýn þörf sé fyrir tafarlausar aðgerðir til að koma í veg fyrir frekari smit og að draga úr áhrifum kynsjúkdóma á lýðheilsu.

Fjölgun í tilfella lifrarbólgu B

Í skýrslu sóttvarnalæknis er einnig fjallað um aðra sjúkdóma eins og lifrarbólgu B og C. Færri greindust með lifrarbólgu C en aldrei hafa fleiri greinst með lifrarbólgu B. Í skýrslu sóttvarnalæknis kemur fram að 90 einstaklingar, 60 karlar og 30 konur á aldrinum 7–73 ára hafi greinst með lifrarbólgu B. Flestar greiningar eru gerðar við heilbrigðisskoðun hjá umsækjendum um dvalarleyfi og í flestum tilvikum er um langvinna sýkingu að ræða.

Árið 2023 greindust 107 einstaklingar með lifrabólgu C veiru hér á landi og eru það nokkuð færri en árið á undan þegar 122 greindust. Þar af voru 79 einstaklingar, eða 74 prósent, með virka sýkingu og 28 einstaklingar með jákvæð mótefni eingöngu, sem gefur til kynna eldri sýkingu.

Tveir með alnæmi

Árið 2023 greindust 44 einstaklingar með HIV hér á landi. Þar af voru 32 karlar og 12 konur. Hjá 27 einstaklingum, eða 61 prósent, var um þekkta sýkingu að ræða sem greinst hafði áður erlendis en nýgreining hjá 17 einstaklingum. Karlar sem smituðust við kynmök við aðra karla voru 23 (52 prósent) en 16 einstaklingar smituðust við kynmök við einstakling af ólíku kyni og fimm voru með aðra eða óþekkta smitleið.

Tveir einstaklingar greindust með alnæmi á Íslandi á árinu 2023, erlendur karlmaður og íslensk kona á fimmtugsaldri. Ekkert andlát varð hérlendis vegna alnæmis á árinu.