Stálu jólatré, brutu rúður í Ystad og voru reknir úr Evrópukeppni

Íslands- og bikarmeistarar Vals taka á móti Ystad í fimmta leik sínum í B-riðli Evrópudeildarinnar í handbolta í kvöld. Fyrir 44 árum, nánast upp á dag, vann Víkingur Ystad öðru sinni, 23-24, í Evrópukeppni bikarhafa og tryggði sér þar með sæti í átta liða úrslitum. Það sem gerðist eftir leikinn í Svíþjóð dró hins vegar dilk á eftir sér og varð til þess að Víkingum var meinuð frekari þátttaka í keppninni.

En hvað gerðist þetta örlagaríka kvöld eftir seinni leik Ystad og Víkings 17. desember 1978? Vísir leitaði til Ólafs Jónssonar sem var næstmarkahæstur Víkinga í leiknum með fimm mörk.

„Ystad-ferðin var mjög minnisstæð og okkar er eiginlega bara minnst fyrir hana, eins og við höfum ekki gert neitt annað,“ sagði Ólafur hlæjandi. Hann hóf svo að rifja kvöldið upp.

„Ystad tók rosalega vel á móti okkur, héldu veislu um kvöldið, veittu vel og það var mikið fjör þar. Ég ásamt þremur öðrum áttum að fara snemma morguninn eftir til Íslands til að spila landsleik við Danmörku,“ sagði Ólafur en hinir landsliðsmennirnir voru Viggó Sigurðsson, Páll Björgvinsson og Árni Indriðason.

„Við tókum ekki alveg jafn mikinn þátt í gleðskapnum og aðrir. En samt nógu mikinn til að okkur hafi fundist ástæða til að færa jólatré til. Ég gengst alveg við því. Við tókum jólatré frá staðnum þar sem veislan var haldin og héldum á því heim á hótel. Þegar við komum þangað spurðum við starfsmann í móttökunni hvar við ættum að setja jólatréð. Hann bað okkur um að setja það inn í anddyrið. Svo sungum við og trölluðum þar áður en við fórum að sofa.“

Þurfti að plokka glerbrot úr höfði Víkings

Landsliðsmennirnir fjórir lögðust til hvílu en nóttin var enn ung hjá hinum leikmönnum Víkings.

„Það var hálka úti og einhverjir voru á gangi í göngugötunni og voru eitthvað tuskast, runnu til og duttu inn um rúðu. Þetta hljómar allt mjög ósennilega en svona var þetta. Og það skrítna var að þeir duttu ekki inn um eina rúðu, heldur tvær í sitt hvoru lagi og á sitt hvorum staðnum. Mig minnir líka að önnur rúðan hafi verið á dýrabúð og fyrir innan hana var fiskabúr og þeir duttu líka inn um hana og það voru fiskar út um allt. Menn skemmtu sér konunglega yfir þessu en einhverjir slösuðust eitthvað og liðstjórinn var alla nóttina að tína glerbrot úr hausnum á einum þeirra,“ sagði Ólafur.

Enginn vafi lék á því að rúðurnar hafi brotnað vegna Víkinga enda viðurkenndu þeir brotin í skýrslutöku hjá lögreglunni í Ystad og gengu í ábyrgð fyrir tjóninu. Víkingar héldu að málinu væri lokið en svo var alls ekki. Þá kom nefnilega Kurt Wadmark inn í myndina. Hann var formaður aganefndar IHF, hafði lengi haft horn í síðu Íslendinga og rak málið gegn Víkingum áfram af miklum móð.

Þótti halla á Víkinga

„Hinn frægi Kurt Wadmark var frá Ystad og var á leiknum. Við lögðum það strax þannig út að hann hefði ekki viljað að við færum áfram. Og eftir mikinn málarekstur, hita og mikil læti var okkur vísað úr keppni,“ sagði Ólafur.

Dómurinn þótti óvæginn og leikmönnum Ystad þótti meðal annars of langt gengið enda höfðu þeir lítið upp á leikmenn Víkings að klaga. Og kæran kom ekki frá þeim heldur var málareksturinn runninn undan rifjum Wadmarks.

„Ég þekki til Íslendinga. Þú þarft ekki að segja mér, að þeir hafa áður orðið til vandræða víða um Evrópu áður,“ sagði Wadmark í samtali við Dagblaðið 8. janúar 1979, eftir að dómurinn yfir Víkingum hafði verið kveðinn upp. „Þeir brutu tvær rúður og það var samdóma álit dómstólsins – þeirra Ivan Kunst, Carl Wang og mín að dæma Víkinga úr leik í Evrópukeppni bikarhafa,“ bætti sá sænski við.

Ólafur telur að engir eftirmálar hafi orðið af jólatrésstuldinum og rúðubrotunum ef ekki hefði verið fyrir Wadmark.

Kannski ekki hægt að kvarta

„Þetta hefði aldrei gerst svona ef hann hefði ekki verið á staðnum. Hann var yfirvaldið, ákærði og dæmdi. En við getum kannski ekki kvartað neitt mikið. Það var órói eftir leikinn og maður skilur þetta betur eftir því sem frá líður. En það var ofboðslega mikill hiti í okkur og íslensku handboltaáhugafólki þarna,“ sagði Ólafur.

Wadmark var kannski ekki óvinur íslenska ríkisins númer eitt en hann hafði svo sannarlega ekki aflað sér neinna vinsælda hér á landi með framgöngu sinni.

„Hann hafði verið með leiðindaviðhorf, var strangur og hafði horn í síðu íslensks handbolta. Það skein bara í gegn. Hann vildi Íslendingum hvergi vel, öfugt við aðra Svía og Dani sem voru okkur mjög vinveittir,“ sagði Ólafur.

Víkingar fengu lögmanninn Ragnar Aðalsteinsson í lið með sér og áfrýjuðu dómnum og kröfðust þess að hann yrði ógildur. Meðal þess sem Víkingar fundu að úrskurðinum var að hann væri byggður á röngum upplýsingum, Wadmark hefði verið vanhæfur til að kveða hann upp og aganefndin hefði farið út fyrir valdsvið sitt. En dómnum var ekki haggað og þátttöku Víkings í Evrópukeppni bikarhafa var því lokið.

Fengu leikinn ári seinna

Ef Víkingur hefði farið áfram í átta liða úrslit hefði liðið mætt hinum ógnarsterka liði Tatabanya frá Ungverjalandi. Örlögin höguðu því hins vegar þannig að Víkingur og Tatabanya mættust ári seinna. Víkingur vann heimaleikinn, 21-20, en tapaði útileiknum, 22-23, en komst áfram á fleiri mörkum skoruðu á útivelli sem þótti mikið afrek.

„Við leiðréttum þá misskilninginn frá árinu á undan,“ sagði Ólafur að endingu.