Opið bréf til kynslóðar

Ég er íslenskur strákur fæddur í Reykjavík í upphafi 10. áratugar síðustu aldar. Úr barnæsku minnist ég aðallega gameboy-tölva og pokémon-spila en unglingsárin snerust meira um veislur, nýjar græjur, utanlandsferðir og bullandi bjartsýni.

Samkvæmt félagsfræðilegum mælikvörðum má í grófum dráttum fella mig undir ákveðna kynslóð fædda á bilinu 1980-2000. Við sem kynslóð erum sú yngsta á vinnumarkaðinum í dag, mörg okkar enn í skóla og erum oft nefnd Y-kynslóðin, echo boomers eða velmegunarkynslóðin.

Þið eruð uppgangskynslóðin, fædd u.þ.b. 1946-1964 inn í heim breytinga og þróunar eftirstríðsáranna. Þið eruð langfjölmennust í þessu samfélagi okkar, flest komin á virðulegan aldur enda oftar en ekki foreldrar okkar, afar eða ömmur. Tími ykkar við stjórnvöl samfélagsins einkenndist af afnámi persónulegra og félagslegra hafta, stjórnarsetu Sjálfstæðisflokksins í borgar- og landsmálum og, jú, efnahagslegum uppgangi. Hrakförum síðar meir, myndu sumir segja.

Á næsta áratug eða tveimur er komið að okkur að taka við stjórninni af ykkur á hinum opinbera vettvangi. Við erum að leggja úr hlaði, um það bil að taka við taumnum. En grey hrossið virðist eitthvað laslegt og margt bendir til þess að þetta verði ansi strembin ferð.

Á árunum eftir hrun hefur atvinnuleysi á meðal ungs fólks aukist verulega og er hlutfallslega hæst á meðal flestra samfélagshópa. Fyrir þau okkar sem sitja á skólabekk þá gerum við það innan menntakerfis sem hefur orðið fyrir barðinu á grimmilegum niðurskurði síðustu fjögur árin og er komið samkvæmt sumum röddum að þolmörkum.

Við sem erum um það bil eða nýbúin að útskrifast í greinum sem eru nátengdar atvinnumöguleikum okkar, t.a.m. í heilbrigðisgeiranum, sjáum hag okkar fremur í því að þiggja störf utan landsteinanna og flykkjumst í raun þangað í áður óþekktum tölum. Sumum okkar gengur fremur erfiðlega að flytja út úr húsunum ykkar til þess að sækja nám og vinnu vegna handónýts leigumarkaðar. Það gæti talist furðulegt þar sem sum ykkar virðast eiga heilu hverfin af stórum tómum einbýlishúsum upp um holt og hæðir.

Við sem flosnum upp úr námi eða vinnu erum í stóraukinni hættu gagnvart ýmsum félagslegum kvillum eins og einangrun, þunglyndi og framtaksleysi og mynda þeir oft vítahring sem erfitt er fyrir okkur að sleppa út úr. Þær lausnir sem þið reynið að bjóða, eins og skuldaleiðréttingarbras núverandi ríkisstjórnar, virðast oftar en ekki gagnast framtíðarhagsmunum okkar mest lítið en ykkar mun meira. Já, það er ekki nema von að stundum séum við svolítið leið, eða svolítið reið.

Nú er ég alls ekki að segja að þið eigið að taka þessu persónulega. Maður elskar jú foreldra sína í blíðu sem stríðu, fyrirgefur þeim flest og þegir kurteislega þegar þau gera mistök. Svo hafið þið líka gefið okkur svo margt. Í raun svo mikið að það minnir margt á tryllingslega fermingarveislu þar sem alúðlegir ættingjar og velunnarar sturta gjöfum yfir dasað fermingarbarn svo að vart glittir í það undir hrúgu af snjallsímum, fartölvum og þéttum peningaumslögum.

En nú er svo komið að gjafirnar eru farnar að móta sjálfsímyndir okkar barnanna, lífsgæði og framtíð. Það er næstum því eins og að þær eigi okkur en ekki öfugt. Þá er bara að vona að við sligumst ekki undan þunga þeirra.