Viðskiptavinir munu kaupa sömu skóna aftur og aftur

Við tölum mikið um flug og flugviskubit og mikilvægi orkuskipta í samgöngum.  Minna er rætt um að fataiðnaðurinn er einn mest mengandi iðnaður í heimi.  Á Íslandi kaupir hver einstaklingur um 17 kíló af flíkum og fylgihlutum á ári.  Þá hefur fatasóun verið að aukast síðustu ár meðal annars í kjölfar aukinnar netverslunar erlendis frá. 

Umhverfisspor fatnaðs og fylgihluta þarf að skoða frá upphafi framleiðslu til þess þegar flíkinni er hent eða hún tekin úr notkun.  Til dæmis er bómull notaður í framleiðslu næstum helmingi allra flíka sem framleiddar eru.  Þótt vissulega séu margir framleiðendur farnir að leggja áherslu á lífrænt vottaðan bómul, er bómullarframleiðsla enn að mestu leyti óbreytt og uppfull af eiturefnum og öðrum mengandi þáttum.  

Þá kaupir fólk mikið af fatnaði sem endist stutt sem elur enn á neysluna.  Oftar en ekki endar það sem við kaupum sem landfylling eða í brennslu.

En þótt mörgum finnist lítið vera að breytast, er margt í gangi alls staðar í heiminum.  Nýsköpun tekur hins vegar tíma.  Þetta þýðir að fyrirtæki um allan heim eru að vinna að verkefnum sem ekki verða sýnileg fyrr en eftir nokkur misseri. 

Dæmi um slíkt verkefni er þróunarverkefni sem framleiðandinn Adidas fór af stað með árið 2019.  Þá kynntu þeir til sögunnar Adidas Futurecraft Loop, sem eru endurnýjanlegir hlaupaskór.   Hugmynd Adidas er sú að þegar fólk hættir að nota skóparið, skilar það skónum aftur til Adidas sem síðan hannar og býr til úr parinu alveg nýja skó. 

Skórnir eru þó ekki væntanlegir í verslanir alveg strax því ekki er gert ráð fyrir að endanleg útgáfa verði tilbúin fyrr en vorið 2021.  Í frétt Adidas um skóna segir að margt spili inn í þá tímaáætlun.  Verkefnið sem slíkt sé flókið þróunarverkefni. 

Þá eigi fyrirtækið eftir að skoða það með viðskiptavinum, hvort og þá hvernig hægt verður að fá neytendur til kaupa sömu skóna aftur og aftur. 

Gera má ráð fyrir að þetta dæmi sé bara eitt af fjölmörgum sambærilegum þróunarverkefnum hjá þekktum framleiðendum sem og öðrum.  

Fyrir eyland eins og Ísland má síðan velta fyrir sér ýmum öðrum praktískum atriðum.  Munu neytendur hér fá að skila skónum aftur í þá verslun þaðan sem skórnir voru keyptir eða verður hugmyndin sú að skónum skuli skilað til umboðsaðila?  Enn önnur útfærsla gæti verið að ný íslensk fyrirtæki verði til, sem þjónusta munu marga framleiðendur með því að taka við vörum og koma þeim aftur til framleiðenda erlendis.