Verðfallið vestanhafs smitast hingað til lands

Fjárfestar hér á landi brugðust í gær nokkuð harkalega við verðfallinu sem varð á alþjóðlegum hlutabréfamörkuðum, sér í lagi vestanhafs, í byrjun vikunnar. Hlutabréf allra félaganna sem skráð eru á markað, fyrir utan bréf Eimskips, féllu í verði og lækkaði úrvalsvísitala Kauphallarinnar um 1,15 prósent.

Eggert Þór Aðalsteinsson, sérfræðingur í eignastýringu Kviku, segir að sú mikla lækkun sem varð á hlutabréfamörkuðum vestanhafs á mánudag hafi smitað út frá sér á íslenska hlutabréfamarkaðinn í gær. Auk þess standi ákveðnar líkur til þess að fjárfestar hafi innleyst hagnað í einhverjum mæli eftir sterkan janúarmánuð.

„Hlutabréfamarkaðurinn hækkaði um sjö til átta prósent í janúar eftir magra tíð þar á undan. Þetta er næstbesti janúarmánuður á markaðinum frá hruni. Lækkunin í gær tengist óróanum á bandarískum mörkuðum með beinum hætti.

En sé litið til næstu mánaða skiptir mestu máli, hvað íslenska hlutabréfamarkaðinn snertir, að við sjáum sterk uppgjör frá félögum í yfirstandandi uppgjörshrinu til þess að ýta undir frekari hækkanir hlutabréfa,“ segir hann.

Hærri verðbólguvæntingar

S&P 500 hlutabréfavísitalan lækkaði um 4,1 prósent á mánudag og er það mesta dagslækkun vísitölunnar í sex ár. Óróann má einkum rekja til nýrra atvinnutalna sem birtar voru í Bandaríkjunum á föstudag en þær gáfu til kynna að bandaríska hagkerfið, sér í lagi vinnumarkaðurinn, væri að taka betur við sér en fjárfestar höfðu gert ráð fyrir. Þannig hækkuðu laun í landinu um 3 prósent að meðaltali í janúarmánuði sem er mun meiri hækkun en greinendur höfðu spáð.

Í kjölfarið snarhækkaði ávöxtunarkrafa bandarískra ríkisskuldabréfa en hækkunin endurspeglar væntingar fjárfesta um aukna verðbólgu og frekari vaxtahækkanir Seðlabanka Bandaríkjanna. Vextir vestanhafs hafa verið í sögulegu lágmarki um nokkurra ára skeið.

„Fjárfestar virðast hafa komist að þeirri niðurstöðu að bandaríska hagkerfið sé nálægt því að ofhitna og þess vegna sé hættan af aukinni verðbólgu meiri en hættan af því að kreppa skelli á,“ segir Torsten Slok, aðalhagfræðingur Deutsche Bank, í samtali við Financial Times. Aukin hætta á verðbólgu kalli á hærri stýrivexti.

Áhrifanna af verðfallinu gætti víðar um heim. Þannig hríðféll japanska hlutabréfavísitalan Nikkei 225 um 5 prósent í gær og hlutabréfavísitölur í Evrópu tóku auk þess dýfu. Þannig lækkaði FTSE 100 vísitalan í Lundúnum um 1,7 prósent og Dax 30 vísitalan í Frankfurt fór niður um tvö prósent.

Hérlendur hlutabréfamarkaður fór heldur ekki varhluta af lækkununum, eins og áður sagði. Viðmælendur Markaðarins benda á að eftir að gjaldeyrishöftum var aflétt á síðasta ári sé Ísland ekki lengur eyland. Allar hræringar á erlendum mörkuðum hafi áhrif á íslensk félög, í mismiklum mæli þó.

Ekki náð sér á strik

Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði við Háskóla Íslands, segir íslenska hlutabréfamarkaðinn ólíkan því sem hann var á árunum fyrir hrun. „Á þeim tíma voru íslensku félögin mjög skuldsett og var það regla fremur en undantekning að verðkennitölur félaganna voru hærri hér á landi en erlendis. Nú er því hins vegar öfugt farið. Flest þeirra félaga sem skráð eru hér á markað starfa einkum á heimamarkaði og eru lítið skuldsett,“ segir hann.

Hann nefnir að íslenski hlutabréfamarkaðurinn hafi verið nokkuð flatur frá árinu 2015 sé litið til þróunar Úrvalsvísitölunnar. Hlutabréf einstakra félaga hafi risið og fallið í verði en markaðurinn í heild sé sennilega ekki yfirverðlagður.

„Svo virðist sem markaðurinn hafi ekki náð sér almennilega á strik eftir hrun. Tiltrúin er minni en áður. Almenningur virðist ekki hafa leitað í hlutabréf í eins miklum mæli og það skýrir, tel ég, að miklu leyti af hverju markaðurinn hefur ekki hækkað mikið undanfarið,“ segir Ásgeir.

Eggert Þór bendir á að hlutabréfamarkaðurinn vestanhafs hafi verið í mikilli uppsveiflu og helstu vísitölur hækkað um 20 til 25 prósent í fyrra. Þær hækkanir hafi þó ekki skilað sér hingað til lands. Nýjar vinnumarkaðstölur hafi hins vegar leitt til væntinga um aukna verðbólgu og frekari vaxtahækkanir.

„Vaxtahækkunarferlið sem slíkt þarf ekki að hafa neikvæð áhrif á hlutabréfamarkaði, enda er það til marks um að efnahagslífið er sterkt. Hagnaður fyrirtækja erlendis er farinn að aukast á nýjan leik. En nú eru menn hins vegar farnir að horfa fram á hraðara vaxtahækkunarferli en áður og fjárfestar líta það ekki eins jákvæðum augum,“ segir Eggert Þór.

Fréttin birtist fyrst í Markaðinum, fylgiriti Fréttablaðsins um viðskipti og fjármál.