Taka bara mið af neikvæðum áhrifum virkjanaframkvæmda

Ekki er metið í rammaáætlun hvort íslensk raforka gæti dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu þar sem verkefnisstjórn hennar telur það ekki á sínu verksviði. Þá telur nefndin sig skorta tæki til að meta samfélags- og efnahagsleg áhrif virkjana. 

Gagnrýni á rammaáætlun hefur þetta vorið mest heyrst úr raforkugeiranum. Á fundi hagsmunasamtaka þeirra, Samorku, sem lauk í Reykjavík í dag, mátti sá sem stýrir rammaáætlunarferlinu, Stefán Gíslason, sitja undir ákúrum fyrir að taka bara mið af neikvæðum umhverfisáhrifum virkjana en ekki jákvæðum áhrifum á samfélög og þjóðarhag.

„Þannig að það hefur ekki verið tekið tillit til samfélagslegra áhrifa og ekki efnahagslegra áhrifa og það höfum við gagnrýnt mjög,“ segir Helgi Jóhannesson, formaður Samorku og forstjóri Norðurorku. 

„Það er að vissu leyti hægt að taka undir það. En við hins vegar búum við það að við höfum ekki þau tæki sem kannski þyrfti til að geta notað þessa þætti til að gera upp á milli virkjanakosta,“ segir Stefán Gíslason, formaður verkefnisstjórnar rammaáætlunar. 

Stefán segir að viðkomandi faghópar séu að þróa aðferðafræði til að meta þessa þætti.

„Það kann að vera að það hylli undir það að þessi samfélagslega vídd bætist við. Það mun ekki gerast á þessu tímabili. Því er að ljúka.“ 

Varðandi efnahagsleg áhrif segir Stefán málið flóknara. 

„Þar er okkur sá vandi á höndum að í eðli sínu þá er þjóðhagsleg þýðing hverrar gígavattstundar alltaf sú sama, hvaðan sem hún kemur, meðan ekki er vitað til hvers á að nota hana. Þannig að þetta er ekki eins auðvelt og að segja það.“

Þá hefur verkefnisstjórnin verið gagnrýnd fyrir að meta ekki hvaða áhrif nýjar virkjanir á Íslandi gætu haft til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu. Þessa þætti segir formaðurinn vera utan verksviðs rammaáætlunar.

„Það er ekki hlutverk verkefnisstjórnar að bregðast við, - við skulum segja aukinni eftirspurn eftir grænni orku. Við erum bara að flokka þær hugmyndir sem eru komnar fram og reyna að leggja mat á það hvort það sé verjandi út frá öðrum hagsmunum. Það er að segja út frá, annars vegar; náttúruverðmætum, menningarminjum, - og síðan annarri nýtingu; ferðamennsku, útivist, veiðum og beit, - hvort það sé réttlætanlegt gagnvart þessum verðmætum að nýta tiltekin svæði til orkuvinnslu,“ segir formaður verkefnisstjórnar rammaáætlunar.