Samtal við börn um eldgos og aðra vá

Frá því að eldgosið í Holuhrauni hófst í lok ágúst hefur óvissan um lengd gossins, flóðahættuna sem af því stafar og áhrif mengunar á heilsu okkar og umhverfi verið algengt umræðuefni í fjölmiðlum, á vinnustöðum og á heimilum flestra landsmanna. Þó svo að yngsta kynslóðin sé sjaldnast þátttakandi í þeirri umræðu er mikilvægt að muna að hún er virkur hlustandi.

Þekking barna er þó oft og tíðum nokkuð brotakennd og það fer eftir aldri þeirra hversu vel þau ná að vinna úr upplýsingum úr umhverfinu. Börn móta viðhorf sín um hamfarir út frá samtölum fullorðinna og því er mikilvægt að huga að því hvernig rætt er um eldgosið í návist þeirra. Ef börn hlusta á fréttir er gott að sitja hjá þeim og spjalla við þau um það sem þau heyra.

Verum góðir hlustendur

Góð byrjun á samtali við börn um eldgosið er að spyrja hvað þau viti nú þegar um gosið og hvort það sé eitthvað sem þau vilji spyrja um.

Líkt og fullorðnir hafa börn oft áhyggjur án þess að tala um þær. Það er mikilvægt fyrir börn að þau viti að það er í lagi að upplifa tilfinningar eins og áhyggjur og kvíða. Mikilvægt er að sýna tilfinningum þeirra skilning og minna þau á að okkur finnist spurningar þeirra og áhyggjur mikilvægar. Gott er að minna á að við erum ávallt til staðar til að hlusta á það sem börnum okkar liggur á hjarta.

Ótti barna stafar oft af misskilningi eða upplýsingaskorti. Til dæmis er algengt að hamfarir veki hræðslu hjá börnum um að þau verði viðskila við foreldra sína eða að einhver slasist eða deyi. Það róar börn þegar þau skilja það sem er að gerast og fá upplýsingar um ráðstafanir til að vernda þau, fjölskyldu þeirra og vini.

Mikilvægt er að róa börn, fræða þau og leiðrétta mögulegan misskilning. Foreldrar geta dregið úr kvíða og streitu barna sinna með því að tala um eldgosið í rólegum tón og á yfirvegaðan hátt. Gott er að veita upplýsingar um að það sé fólk í vinnu við að fylgjast stöðugt með gosinu og að brugðist verði við ef stórt gos eða flóð á sér stað. Mikilvægast er að börnin upplifi sig örugg.

Ofangreind ráð eiga einnig við um aðra streituvaldandi atburði í lífi barna okkar, eins og efnahagskreppuna, ebóla-faraldurinn og önnur áföll.

Munum að börn eru bæði klár og viðkvæm. Mikilvægt er að gefa þeim heiðarleg svör á sama tíma og við tökum mið af þroska þeirra. Oft þarf að endurtaka atriði, en það getur veitt börnunum þá hughreystingu sem þau þurfa.

Með því að gefa okkur tíma til að ræða við börnin okkar, vera virkir hlustendur, vera einlæg og virða skoðanir þeirra og tilfinningar, veitum við þeim ómetanlegan stuðning.