Í eigu sömu ættar í heila öld

„Við ætlum að vera með opið hús fyrir bæjarbúa og nærsveitamenn milli klukkan 11 og 15 í dag og leyfa fólki að sjá hvernig svona smiðja lítur út. Þetta er gott tilefni,“ segir Sigurgeir Steindórsson, framkvæmdastjóri Vélsmiðju Steindórs á Akureyri, um hátíðahöld í tilefni hundrað ára afmælis fyrirtækisins.

„Við notuðum tækifærið og þrifum aðeins í kringum okkur áður en við buðum fólki til okkar. Það var viss ávinningur,“ segir hann glaðlega og kveðst líka hafa viðað að sér veisluföngum, pylsum og tertum og einhverju til að skola því niður með.

Vélsmiðja Steindórs er við Frostagötu 6a. Hún er eitt elsta starfandi málmiðnaðarfyrirtæki á Íslandi og hefur alltaf verið rekin af sömu fjölskyldu. Kennitalan hefur líka verið sú sama frá því þær tölur voru teknar upp.

„Smiðjan hefur gengið mann fram af manni innan sömu ættar og það er svolítið sérstakt í okkar þjóðfélagi því oft brýtur á þriðju eða fjórðu kynslóð,“ segir Sigurgeir.

„Margir lenda í því að enginn er til að taka við fyrirtækjum eða búum. Nú erum við komin með fjórðu kynslóð hér inn sem er að taka við, þannig að það er framtíð í þessu.“

Sigurgeir tekur fram að Vélsmiðja Steindórs sé hvorki stórt fyrirtæki né áberandi í samfélaginu en standi þó alveg fyrir sínu.

„Þetta er alvöru fyrirtæki og við erum stolt af því,“ tekur hann fram og segir alltaf nóg að gera fyrir þann fjölda sem þar vinni.

„Við erum sex til átta að öllu jöfnu og þannig hefur það verið síðustu tíu, tuttugu ár. Það er þægileg stærð og hentar okkur ágætlega. Ég er þakklátur öllum sem hafa starfað hér og ávallt skilað vel unnum verkum, meðal annars í þeim smíðisgripum sem frá okkur hafa farið. Þeir hafa gert fyrirtækið að því sem það er í dag.“

Sigurgeir segir Vélsmiðjuna hafa möguleika til stækkunar á þeirri lóð sem hún sé með og býst við að lóðin verði nýtt hvað úr hverju.

„Við erum samt ekki með nein stórvægileg útþenslumarkmið,“ segir hann. „Ætlum bara að halda áfram.“

Upphafið

Um aldamótin 1900 kom til Akureyrar ungur Skagfirðingur sem fýsti ekki að fara í búskap en langaði að læra járnsmíði og hafði hann fengið pláss hjá Sigurði Sigurðssyni járnsmið. Hann hét Steindór Jóhannesson og var fæddur árið 1883.

Eftir framhaldsnám í Danmörku í vél- og rennismíði kom Steindór heim og byrjaði að setja niður nýjar tóvinnuvélar í Gefjun. Síðla árs 1914 stofnaði hann, ásamt konu sinni, Sigurbjörgu Sigurbjarnardóttur, járnsmíðaverkstæði á Torfunefi.

Verkefnin voru fjölbreytt; skipaviðgerðir, gufuvélaviðgerðir og þjónusta við bændur. Vöxtur fyrirtækisins kallaði á stærri húsakost og nýtt verkstæði var byggt á horni Strandgötu og Kaldbaksgötu um 1930. Þar var vélsmiðjan til 1981.