Hver vill ekki stytta framhaldsskólann?

Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra er maður sem vill vel. Hann vill stytta nám til stúdentsprófs úr fjórum árum í þrjú. M.ö.o. vill hann stytta framhaldsskólastigið um eitt ár. Hann vill ekki að þetta komi niður á gæðum námsins; hann vill þvert á móti auka gæði námsins, gera það skilvirkara og draga úr brottfalli.

Svo er að sjá sem Illugi hafi þjóðarvilja á bak við sig, því tiltölulega nýjar kannanir sýna að hátt í 70% almennings eru því fylgjandi að framhaldsskólastigið verði stytt um eitt ár. Margir nemendur eru sama sinnis.

Einhverjir hafa jafnvel bent á þá augljósu staðreynd að íslenskir unglingar eru síst lélegri námsmenn en jafnaldrar þeirra í nágrannalöndunum. Jafn víst er líka að þeir eru ekkert betri. Íslenskir nemendur geta allt það sama og jafnaldrar þeirra svo fremi að þeir hafi til þess sömu aðstöðu. Þetta veit Illugi Gunnarsson.

Eins og góðra spilamanna er siður hefur Illugi ekkert verið að sýna um of á spilin sín. Hér skal hins vegar reynt að varpa ljósi á það sem hlýtur að felast í styttingaráformum Illuga.

Oft er bent á Svíþjóð sem land þar sem nemendur ljúka stúdentsprófi ári fyrr en hér á landi. Það er því ekki úr lagi að kynnast aðbúnaði nemenda þar í landi. Þar njóta þeir m.a. eftirfarandi kjara:

1 Allir fá heitan hádegismat og meðlæti sér að kostnaðarlausu.

2 Allir nemendur í fullu námi fá sem svarar 20 þúsund íslenskum krónum á mánuði í námsstyrk meðan á námi þeirra stendur, 10 mánuði af 12 á hverju ári. Dregið er af skrópagemlingum.

3 Allir nemendur fá kennslubækur og stílabækur og ýmis fleiri námsgögn sér að kostnaðarlausu.

4 Nemendur fá fríar tölvur og mögulega fleiri tæki.

Auðvitað verður ekkert sagt með vissu hvað svona kjör til handa íslenskum framhaldsskólanemum kæmu til með að kosta þjóðarbúið en það má áætla það gróflega. Samkvæmt Hagstofunni stunda ca. 30 þúsund nemendur framhaldsskólanám, þar af 25 þúsund í dagskóla:

Ef máltíðin kostar 1.200 krónur má gera ráð fyrir að fríar máltíðir nemenda í dagskóla geti kostað ríkið ca. 6 milljarða króna á ári.

20 þúsund króna námsstyrkur á mánuði, 10 mánuði ársins getur þýtt ca. 6 milljarða króna árlegan kostnað fyrir ríkið.

50 þúsund króna námsgagnakostnaður á nemanda hvert skólaár getur kostað ríkið ca. 1,5 milljarða króna á ári.

Ef hver nemandi fær 150 þúsund króna fartölvu í upphafi þriggja ára námsferils getur það kostað ríkið ca. 150 milljónir króna á ári.

Viðhald og þjónusta við rúmlega 30 þúsund tölvur í framhaldsskólum landsins kostar ríkið eflaust einhver hundruð milljóna króna.

Ætla má því að árlegur kostnaður ríkisins af bættri námsaðstöðu framhaldsskólanema geti verið á bilinu 15–20 milljarðar króna.

Einhverjum kann að þykja þetta dýrt en menn verða að hafa hugfast að styttingaráform Illuga hafa það óhjákvæmilega í för með sér að vinna nemenda með námi er úr sögunni og sumarvinna þeirra að mestu líka.

Þetta er þó ekki nema brot af heila dæminu ef áform Illuga eiga að verða barn í brók.