Meira um nám áfengis-og vímuefnaráðgjafa

Ráð Rótarinnar skrifar grein í Fréttablaðið 14. febrúar 2014 sem svar við grein sem birt var 6. febrúar 2014 í sama blaði um nám áfengis- og vímuefnaráðgjafa. Mig langar að benda á grein mína á ­saa.is sem birtist í Morgunblaðinu 1. febrúar 2014 þar sem er farið ofan í hvernig náminu er háttað.

Þegar ráðgjafarnemar hafa lokið kynningarviku og eru ráðnir í starfsnámið þá fá þeir afhent mjög ítarlegt hefti um hvernig starfsnáminu er háttað. Strax í byrjun eru markmið um hvað þarf að læra og ná færni í. Viðkomandi er með leiðbeinenda sem kennir, sýnir og hjálpar nemanum. Ráðgjafastarfið hefur þróast og er ungt fag innan heilbrigðisstéttarinnar. Áfengis- og vímuefnaráðgjafar fengu löggildingu frá landlækni 2006 eftir mikla baráttu. Enn er fólk að kalla sig áfengis-og fíkniráðgjafa og öðrum eins nöfnum en hafa ekki löggildingu og starfa því ekki undir landlækni. Það er eins og fólk má kalla sig galdralækni en lög um heilbrigðistarfsmenn ná ekki yfir galdralækna eins og heimilislækna. Ýkt dæmi.

Í byrjun var þetta áhugasamt fólk sem flest hafði einhverja reynslu sjálft af áfengis- og vímuefnavanda og vildi hjálpa alkóhólistum. SÁÁ eru grasrótarsamtök sem voru stofnuð af svoleiðis fólki. Síðustu 37 árin hefur meðferðin þróast, vísindum hefur fleygt fram. Það sem áður voru tilgátur er hægt að sjá á mynd af heilanum. Hugmyndafræði og meðferðarvinnu hefur fleygt fram í heiminum og við gerum meiri kröfur um þekkingu og menntun okkar fólks.

Það er ekki rétt að allir ráðgjafar séu alkóhólistar og meðferðin sé byggð á AA. Við kynnum og tölum vel um AA-samtökin í meðferðinni þó að AA séu sjálfshjálparsamtök því reynsla og rannsóknir hafa sýnt að með því að fara í fulla meðferð og svo inn í AA þá næst betri árangur. Það er ætlast til þess af SÁÁ að þeir sem vinna hjá stofnuninni og hafa átt við þennan sjúkdóm að stríða sinni sínum bata og stundi AA-fundi. Sumir ráðgjafar eru ekki alkóhólistar. Þeir þurfa ekki að stunda neina fundi en það er mikilvægt að þeir kynni sér þessi sjálfshjálparsamtök svo þeir viti eitthvað um þau.

Starfsnámið

Mig langar aðeins að útskýra hvernig starfsnám virkar til að útskýra námið okkar. Til þess að fá löggildingu þarf 300 fræðslutíma, 200 handleiðslutíma, að standast þrjú próf með einkunnina 7 um meðferðarhugmyndir, viðtalatækni, afeitrun og lyfjafræði, og 6.000 klst. inni á meðferðarstofnum sem samsvarar þremur árum. Þó svo að fræðslutímarnir séu 300 fyrirlestrar að lágmarki um fagið þá er miklu meira á bak við þetta. Þegar maður lærir annað starfsnám eins og til dæmis háriðn þá er búið að flokka niður í bóklegt í skóla og verklegt. Í bóklega hlutanum sem fer fram inni í skóla eins og Tækniskólanum þá er samt sem áður lítill hluti námsins kenndur upp úr bókum. Nemendur klippa, greiða, setja permanent og æfa sig undir handleiðslu kennara. Það er eins með þetta nám.

Við viljum að þetta nám sé á háskólastigi, við teljum okkur vera að læra þetta með þann metnað fyrir augum. Ég tel að við höfum fengið þjálfun í okkar starfsnámi í viðtalstækni og þekkingu um alkóhólisma sem aðrir heilbrigðisstarfsmenn fá ekki í háskólum, eftir ákveðnum viðurkenndum hugmyndum eins og „motivational interviewing“. Í raun ætti SÁÁ-skólinn að setja upp kúrsa sem kenna læknum, hjúkrunarfræðingum, félagsráðgjöfum, sálfræðingum og fleira háskólamenntuðu fólki þessa þætti, viðtalstækni og þekkingu á alkóhólisma. Við viljum fá viðurkenningu á starfi okkar, þekkingu og færni á þann máta. Ég skil ekki hvatann til að gera lítið úr öllu sem við höfum náð í gegn og erum að gera.