Umboðsmaður hvers er landlæknir?

Í Fréttablaðinu 17. mars s.l. fullyrti Leifur Bárðarson yfirlæknir hjá Embætti landlæknis (EL) að embættið væri umboðsmaður sjúklinga. Ekki veit ég hvaða skilning hann leggur í það hlutverk því 17 dögum áður en hann lét þessi orð falla kvað Umboðsmaður alþingis upp úrskurð þar sem EL er gagnrýnt fyrir að neita sjúklingi um endurupptöku máls á grundvelli þess að LSH væri því mótfallið. Jafnframt er ráðuneytinu gert að taka ekki undir slík vinnubrögð eins og það gerði í þessu máli. Við lestur málsins á vef umboðsmanns má sjá að barátta þessa einstaklings hefur staðið í 9 ár og er líklega á byrjunarreit eftir þennan úrskurð. Það er ljótt ef stofnanir geta haft þetta vald yfir ákvörðunum EL og ráðuneytið taki undir það. Ég leyfi mér því að efast um að umboðsmaður sjúklinga sé til hér á landi. Það er nauðsynlegt að koma því á hið fyrsta eins og barátta sjúklinga ber með sér t.d. á vefsíðu Ástríðar Pálsdóttur. Ég tek undir ráðleggingar hennar og varnaðarorð um að leggja af stað í þessa baráttu. Sjálf missti ég son eftir mistök 2001 og það mál er enn undir teppi á LSH. Þetta samræmist ekki nútímalegri né góðri heilbrigðisþjónustu og er beinlínis heilsuspillandi.

Eftir að Ástríður kom fram með sína baráttu í Fréttablaðinu 15. mars s.l. hafa opinberir aðilar keppst við að sýna að þetta sé nú ekki svona, við búum við besta heilbrigðiskerfi í heimi. Allt til að þagga niður umræðuna sem nauðsynleg er svo úrbætur verði gerðar. Ráðherra flytur mikla varnarræðu í Ísland í bítið 26.3. sama dag og gæðastjóri LSH flytur fréttir af námskeiði fyrir starfsmenn spítalans um rótargreiningu. Það væri frábært ef við almenningur fengjum að vita meira um hvað það snýst því það eru jú við sem lendum í þessu. Auk þess væri snjallt hjá gæðastjóranum að fá fulltrúa almenning til að vera með í þróun á (leyni)verkferlum sem notaðir eru við úrvinnslu atvika. Það er ótrúlegt hvað fávís almenningur getur lagt gott til málanna til að hlutirnir verði betri. Auk þess er líklegra að traust skapist á aðferðinni. Hér verð ég að hrósa EL fyrir að setja í áætlun sína fyrir 2014 um einmitt þetta þ.e. að fá álit notenda á þjónustu embættisins. Ennþá er það bara áætlun, alvaran þar að baki á eftir raungera sig.

Fyrir rúmum 40 árum lögðu Norðmenn niður sambærilegt kerfi og hér er notað í úrvinnslu atvika og tóku upp alvöru umboðsmann enda eru málin kláruð á þeim bæ í dag án þess að sjúklingar þurfi að berjast upp á líf og dauða eða afsala sér réttindum við uppgjör. Danir, Svíar, Bretar og Ástralir hafa valið sambærilega stefnu. Hvað veldur að staðan er svona hér? Mitt innsægi segir mér að það séu völdin sem menn / stofnanir vilja ekki missa. Væri ekki hægt að nota rótargreiningu á þennan vanda?  

Þegar heilsutjón verður af mannavöldum verður ósjálfrátt til svokallað tilfinningalegt vald gerandana yfir þolandanum. Þetta þarf þolandinn að berjast við ofaná áfallið sjálft. Þetta vald er nauðsynlegt að fjarlægja frá þolandanum með því að útvega honum umboðsmann. Þá fyrst er hægt að klára málin óháð valdi, með skynsemi og hagsmuni allra að leiðarljósi. Gerandann, stofnanirnar sjálfar verður að fjarlæga út úr þessari vinnu svo hagsmunir sjúklingsins verði ekki undir.

Viljaspor er félag um öryggi sjúklinga leggja áherslu á að úrvinnslu atvika verði komið fyrir í betri farveg í líkingu við það sem er á Norðurlöndum. Við viljum jú vera í hópi þeirra bestu er það ekki?

Félagið býður upp á opin fyrirlestur sem Tómas Hrafn Sveinsson hrl. flytur 2. apríl kl. 17-18 í fundarsal Neskirkju við Hagatorg. Fyrirlesturinn ber heitið "Skaðabótaréttur vegna læknamistaka - gagnaöflun og helstu hindranir". Farið verður almennt yfir reglur skaðabótaréttar varðandi læknamistök, samspil við lög um sjúklingatryggingar nr. 111/2000 og hlutverk embættis Landlæknis. Fjallað verður um rekstur læknamistakamála frá upphafi til enda og lýst þeim hindrunum sem kunna að verða á veginum á leiðinni. Vertu velkomin/n, við bjóðum þér upp á kaffihlaðborð í lokin.

f.h. Viljaspora

Auðbjörg Reynisdóttir hjúkrunarfræðingur og markþjálfi