Barna jóla hvað?

Hugur okkar leitar að góðum gildum í aðdraganda jóla. Hugurinn leitar til þeirra sem um allan heim beita sér fyrir friðsamlegri baráttu fyrir grundvallarmannréttindum. Þó að baráttan sé mikilvæg, ekki síst fyrir börn og ungmenni úti í heimi, er nauðsynlegt að við missum ekki sjónar á málum sem gerast í okkar eigin samfélagi.

Okkur hættir til þess að tengja baráttu fyrir mannréttindum þróunarlöndum eða einræðisríkjum en miklu síður aðstæðum í eigin landi og öðrum vestrænum ríkjum. Það getur á vissan hátt verið þægilegt að líta ekki í eigin barm, en sannleikurinn er sá, að á hverjum degi brjótum við mannréttindi, m.a. á eigin börnum. Það gerist á götum úti, inni á heimilum og einnig í svefnherbergjum barna. Stundum án þess að við leiðum hugann að því.

Vinnuhópur á vegum alþjóðlegu ungmennasamtakanna Active fór nýlega yfir Mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna og Barnasáttmálann sem á honum byggir og komst að þeirri niðurstöðu að samkvæmt a.m.k. fimmtán greinum sáttmálans er brotið á rétti barna hvað varðar neyslu áfengis. Rétti sem oft virðist hunsaður í stefnumörkun og ákvörðunum stjórnvalda. Rannsóknir sýna að neysla áfengis veldur öðrum en neytendunum sjálfum tjón með ýmsum hætti, ekki síst börnum og ungmennum. Til dæmis er áfengi viðurkenndur orsakaþáttur í 16% tilvika misnotkunar og vanrækslu gagnvart börnum.

Í Þýskalandi fjölgaði komum barna og ungmenna á neyðarmóttökur um 170% á árunum 2000-2008 og áfengi er orsakavaldur 7,4% í örorku og ótímabærum dauða í ríkjum Evrópusambandsins. Framboð, aðgengi og ósvífin markaðssetning á áfengi gengur gegn mörgum ákvæðum sáttmálans og hefur áhrif á okkar ungmenni.

Gífurlegur þrýstingur

Það er t.d. ekki spurning með stærstan hluta um hvort, heldur hvenær, börnin okkar byrja að neyta áfengis. Þau verða fyrir gífurlegum þrýstingi frá samfélaginu, þrýstingi sem haldið er uppi af hinum fullorðnu, m.a. með auglýsingum og annarri markaðssetningu áfengisframleiðenda og seljenda áfengis. Þetta er bein ógn við sjálfsákvörðunarrétt og sjálfsvirðingu barna og ungmenna.

Fleiri og fleiri gera sér grein fyrir þessu, sem marka má af því að 77% Evrópubúa styðja bann á áfengisauglýsingum, áróðri og annarri markaðssetningu áfengis gagnvart ungu fólki. Þrátt fyrir það láta stjórnmálamenn hjá líða að verja sjálfsagðan rétt barna og ungmenna til sjálfstæðrar ákvarðanatöku með því að banna afdráttarlaust áfengisauglýsingar og áfengistengdan áróður og tryggja að lögum sé framfylgt. Við þurfum að vernda mannréttindi barna og ungmenna í verki og gera betur í því að skapa þeim áfengislaust umhverfi og veita þeim frelsi til sjálfstæðis, þroska og heilbrigðs lífs.

Markmið okkar í IOGT er lýðræðislegt samfélag, friðvænlegur heimur án áfengis og annarra vímuefna þar sem hver og einn fær notið sín. Hvít jól, hvítir dagar eru andstæða þeirra daga þegar börn upplifa neyslu í sínu umhverfi, oftast á rauðum dögum. Átakið má skoða nánar á www.hvitjol.is