Hvað er í íslenska neftóbakinu?

Engin leið er fyrir neytendur íslenska neftóbaksins að vita hvaða efni það inniheldur og engar rannsóknir hafa verið gerðar á því. Fátt er því vitað um tóbakið.

Um miðjan desember í fyrra komst fréttastofa að því að í íslenska neftóbakinu, sem af langflestum er notað í vörina, er þrisvar sinnum meira magn af níkótíni en í sænska munntóbakinu.



Aðrar upplýsingar hafa ekki legið fyrir, hvorki á heimasíðu ÁTVR né á umbúðum tóbaksins.

Fréttastofa reyndi að komast að því hvers vegna ekki sé tilgreint hvaða efni eru í tóbakinu, og hvort að það sé löglegt að halda því leyndu.

Neytendastofa sagði málið ekki á sínu valdsviði, og sömu sögu var að segja hjá Matvælastofnun sem sagði að tóbak flokkaðist ekki sem matvara og var fréttamanni bent á að hafa samband við Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur. Þar voru allir sem geta tjáð sig um málið á fundi eða uppteknir þegar reynt var að hafa samband. 

Í 8. grein tóbaksvarnarlaga segir að heilbrigðisyfirvöld geti krafist þess að framleiðendur gefi upplýsingar um innihald vörunnar. Ekki er vitað hvort að heilbrigðiseftirlitið hefur farið fram á það við framleiðandann, ÁTVR, eða ætli að gera það.

Salt og ammoníak

Fréttastofa hafði samband við ÁTVR og leitaði eftir upplýsingum um hvaða efni væru í tóbakinu. Í skriflegu svari segir að í tóbakinu séu tóbakslauf, betur þekkt sem hrátóbak og er flutt inn frá Svíþjóð, vatn, salt, ammoníak og pottaska. Útskýring á pottösku má sjá hér til hliðar.

Viðar Jensson, verkefnisstjóri tóbaksvarna hjá embætti Landlæknis, segir að nauðsynlegt sé að tilgreina innihald tóbaksins.

„Ég hef þó trú á því að það muni gerast þar sem alþjóðasamningar eru sífellt að gera meiri kröfur um innihaldslýsingar. Það verður að vera krafa fyrir neytandann að hann viti hvert innihaldið sé,“ segir hann. 

Sigrún Ósk Sigurðardóttir, aðstoðarforstjóri ÁTVR, segist ekki geta svarað því hvers vegna engin innihaldslýsing sé umbúðum tóbaksins. 

„Það er góð spurning, er það ekki sama og með sígarettur? Við höfum aðeins velt þessu fyrir okkur. Þetta byggir á gamallri hefð og nú er komin ný nálgun á þessa hluti. Svarið er kannski að það hefur aldrei verið gert, frekar en að það ætti að gera það,“ segir hún.

Engar rannsóknir - ekkert vitað um afleiðingar munntóbaksneyslu

Athyglisvert er að engar rannsóknir hafa verið gerðar á íslenska neftóbakinu, en þrátt fyrir það hafa tannlæknar og heilbrigðisyfirvöld varað við notkun neftóbaksins, þá sérstaklega í vörina.

Viðar bendir á að hrátóbakið, sem er undirstaðan í íslenska neftóbakinu, sé flutt inn frá Svíþjóð og þar hafi verið gerðar fjölmargar rannsóknir á sænska snusinu.

„Það má segja að þetta sé sama tóbakið en það er auðvitað þannig að við eigum engar langtímarannsóknir fyrir íslenska neftóbakið, hvorki í nef né munn, það er staðreynd.“ 

Hann segir að vöntun sé á langtímarannsóknum á íslenska neftóbakinu.

„Aðferðin við að gera tóbakið er eldgömul og ég er alveg viss að þegar hún var búin til var það ekki hugsað sem munntóbak eins og er staðreyndin í dag,“ segir hann. Bendir hann á að 70 til 80 prósent af öllu því neftóbaki sem ÁTVR framleiðir endi í vör ungra karlmanna.

Sigrún Ósk segir að eftir því sem hún best veit hafi ekki verið gerð nein rannsókn á íslenska neftóbakinu.

„Við höfum verið mjög jákvæð fyrir því að taka þátt í samfélagslegum verkefnum. Maður þyrfti að sjá það ef beiðni um það kemur inn á borð til okkar,“ segir hún.