Ertu jafnréttissinni?

Ég vona að lesendur geti með góðri samvisku svarað þessari spurningu játandi. En hvað er jafnréttissinni? Í raun eru jafnréttissinnar fylgjandi jöfnum rétti fólks – óháð kyni, þjóðerni, trú, kynhneigð, fötlun, o.fl.

En orðið tengist í hugum fólks fyrst og fremst jafnrétti kynjanna. Lög tryggja jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Þó svo að leikreglur boði jafnrétti er ekki tryggt að jafnrétti einkenni daglegt lífi fólks. Við erum alla ævi í mörgum ólíkum hlutverkum t.d. í hlutverki maka, foreldris, launþega eða vinnuveitanda. Allan daginn erum við að skipta um hlutverk og þar með endurspeglast, undir ólíkum formerkjum, lífsgildi okkar og afstaða til jafnréttis.

Að mínu mati er uppeldi í anda jafnréttis grunnurinn að jafnréttisvitund einstaklingsins. Allt frá því að von er á barni fara væntingar og hugmyndir væntanlegra foreldra til barnsins og foreldrahlutverksins að taka á sig mynd. Er munur á væntingum foreldra og getur verið að þær taki mið af kyni barnsins? Allt í kring um okkur eru staðalmyndir og viðhorf sem hafa bein og óbein áhrif á foreldra. Hvert og eitt foreldri verður því að horfa í eigin barm, skoða og meta eigin viðhorf og gildi.

Fátt hefur skilað meiri árangri í jafnréttisbaráttunni en lögin um fæðingarorlof. Foreldrar verða að hafa hugfast að tilgangur laganna er m.a. að gefa báðum foreldrum og barni tækifæri til að bindast varanlegum tilfinningaböndum. Það eitt og sér er ómetanlegt jafnréttismál. Foreldrar eru mikilvægustu fyrirmyndir barna sinna enda endurspegla börnin oftar en ekki ríkjandi gildismat heimilanna. Það er mun líklegra að barn sem alið er upp við jafnrétti feti sömu slóð þegar út í lífið er komið.

Keppikefli allra

Í upphafi sambúðar og í hlutverki maka kemur jafnrétti strax til sögunnar. Hvernig er skipt verkum og ábyrgð á heimilinu? Ef barn er á heimili reyna þá báðir aðilar að samþætta til jafns fjölskyldulíf og atvinnulíf s.s. hlutverk skólaforeldris eða að vera heima með veiku barni?

Við erum flest öll í lengri eða styttri tíma í hlutverki launþega. Það á að vera skylda allra að láta sig varða jafnrétti á vinnustað. Starfsfólk á að láta í sér heyra ef ekki er unnið í anda jafnréttisáætlunar, ef minnsti grunur er um kynbundinn launamun, ef vart verður við kynferðislega áreitni eða ofbeldi og nýta þá aðstoð og ráðgjöf sem stendur til boða. Það hvílir mikil ábyrgð á vinnuveitendum og þeim sem semja við starfsfólk um kaup og kjör. Lykillinn að varanlegum launajöfnuði er í þeirra höndum og því er hlutverkið mjög mikilvægt.

Fyrir utan mörg og ólík hlutverk í lífinu erum við almennir borgarar með þeim réttindum og skyldum sem því hlutverki fylgja. Það á að vera keppikefli allra jafnréttissinna að taka afstöðu í málum sem upp koma og tengjast jafnrétti kynjanna. Ég fagna jafnréttisvikunni þar sem jafnréttismálin eru skoðuð frá ólíkum hliðum og vona að fólk leggi við hlustir, lesi og ræði það sem fram hefur komið. Jafnréttisviku lýkur 1. nóv. með Jafnréttisþingi, sjá upplýsingar um þingið á heimasíðu velferðarráðuneytis.