Oddný í Undralandi

Í grein sinni „Baráttan gegn aðgreiningu“ reynir Oddný Sturludóttir að útskýra hvers vegna það sé í lagi að þvinga þroskahömluð börn í almennan skóla og meina þeim þátttöku í samfélagi jafningja í sérskólanum. Oddný virðist trúa því að það sé betra fyrir öll börn, alls staðar, á öllum stundum og undir öllum kringumstæðum að vera í almenna skólanum enda muni skóli án aðgreiningar „fjarlægja hindranir“. Það sem hindrar barn með þroskahömlun í að læra og þroskast eins og önnur börn er greindarskerðing sem er í barninu sjálfu. Skólinn getur ekki fjarlægt þær hindranir.

Oddný segir að með skóla án aðgreiningar sé unnið markvisst gegn einsleitni, mismunun og einangrun. Það er þá væntanlega þáttur í þeirri vinnu að loka sérskólanum fyrir hópi þroskahamlaðra barna (mismunun) og neyða þau í almenna skólann þar sem þau sitja meira og minna ein með kennara í námsveri (einangrun), taka völdin af foreldrum til að velja fyrir börn sín (yfirgangur og forræðishyggja) og gefa ekkert eftir þótt foreldrar grátbiðji um miskunn fyrir barn sem þjáist í almenna skólanum (ofbeldi), einmana og einangrað.

Illa upplýst

Oddný lætur að því liggja að vanlíðan einstakra þroskahamlaðra barna í almenna skólanum sé nauðsynlegur fórnarkostnaður, líkt og ástarsorg geti fylgt því að elska. Hún hreykir sér af því að hún muni ekki gefa neinn afslátt af viðhorfum sínum og gæti því rétt eins sagt: „Skítt með lífshamingju barnanna, ég ræð“. Ég held þó ekki að Oddný sé vond manneskja, bara illa upplýst í þessum efnum.

Vanþekking hennar á þroskahömlun lýsir sér í fullyrðingum hennar um að „normalt“ barn sé ekki til og verði aldrei til en aftur á móti séu öll börn sérstök. Þá er það nánast móðgun þegar hún hvetur sveitarfélögin til að vera duglegri að styðja við skóla án aðgreiningar á sama tíma og fjármagn til námsstuðnings er skorið niður. Loks hvetur hún til umræðu, en varar við „hættulegri“ gagnrýni á stefnuna um skóla án aðgreiningar.

Við sem höfum barist fyrir jöfnum rétti þroskahamlaðra barna til að ganga í sérskóla og rétti foreldra til að velja höfum aldrei lýst þeirri skoðun að skóli án aðgreiningar væri af hinu vonda. Þvert á móti. Að sjálfsögðu eiga allir rétt á að ganga í almennan skóla. Ef foreldrar telja hins vegar hag barni sínu betur borgið í sérskóla eiga þeir að geta valið þann kost.

Ef foreldrum verður leyft að velja fyrir börn sín er auðvitað hætta á að Íslendingar geti ekki lengur gortað af fámennasta sérskóla á Vesturlöndum eða af því að vera öfunduð fyrirmynd annarra þjóða. Oddnýju virðist þykja svolítið varið í þetta tvennt. Siðmenntuð stjórnvöld hljóta þó að leggja metnað sinn í að gera vel við viðkvæmustu þegna landsins og setja vellíðan og velferð fatlaðra barna ofar pólitískum hégóma.

Ef Oddný velur að stíga út úr Undralandinu og afla sér þekkingar erum við foreldrar fatlaðra barna í sérskólahópnum tilbúin að ræða málin við hana ef hún vill heyra það sem við höfum að segja. Ég á þó síður von á því. Því miður.