Staða sveitarfélaganna fer batnandi

Staða sveitarfélaga landsins hefur farið batnandi á síðasta ári. Þetta kemur fram í Markaðspunktum greiningar Arion banka.

Greiningin hefur tekið saman og greint ársreikninga sveitarfélaga sem eiga það sammerkt að íbúafjöldi þeirra er yfir 1.500 manns. Alls eru sveitarfélögin sem við skoðuðum 28 talsins og er samanlagður íbúafjöldi þeirra um 298.000 eða 93% af landsmönnum.

Í greiningunni er horft til uppgjöra A- og B-hluta sveitarfélaganna, þ.e. meðtalin í reikningsskilin eru fyrirtæki sveitarfélaga, stofnanir og aðrar rekstrareiningar. Þannig er til dæmis Orkuveita Reykjavíkur meðtalin í reikningum Reykjavíkurborgar enda bera sveitarfélögin ábyrgð á skuldbindingum B-hluta félaga sinna.

Alls jukust tekjur sveitarfélaganna að meðaltali um 8,8% að nafnvirði frá árinu 2011 og 21 af 28 sveitarfélögum skiluðu jákvæðri rekstrarniðurstöðu á síðasta ári. Það er umtalsvert betri niðurstaða en árið 2011 þegar 12 sveitarfélög af þeim 28 sem til skoðunar voru skiluðu jákvæðri rekstrarniðurstöðu. Það er einnig til marks um batnandi afkomu að þau sveitarfélög sem eru verst stödd hvað varðar skuldsetningu skiluðu á síðasta ári töluvert betri afkomu en árið á undan. Hafnarfjarðarbær sker sig þó úr hvað það varðar en afkoma bæjarfélagsins var töluvert verri en fjárhagsáætlun fyrir liðið ár gerði ráð fyrir.

Á síðasta ári féll dómur í hæstarétti sem hafði fordæmisgildi fyrir lífeyrisskuldbindingu Hafnarfjarðar og var hún færð til gjalda í rekstrarreikningi sveitarfélagsins. Umtalsverð breyting til batnaðar var á afkomu Álftaness frá fyrra ári en sveitarfélagið lauk á síðasta ári fjárhagslegri endurskipulagningu þegar íbúar Álftaness og Garðabæjar samþykktu í íbúakosningu 20. október sl. að sameinast undir nafni Garðabæjar og tók sameiningin gildi 1. janúar sl. Álftanes er því framvegis hluti af Garðabæ og heyrir sögunni til sem sjálfstætt sveitarfélag.

Mörg sveitarfélög enn of skuldsett

Eins og áður sagði ber sveitarfélögum að vera undir skuldaviðmiði skv. sveitarstjórnarlögum, þ.e.a.s. heildarskuldir og skuldbindingar samstæðu mega ekki vera umfram 150% af reglulegum tekjum.  Hinsvegar er sveitarfélögunum heimilt skv. reglugerð að draga frá heildarskuldum ákveðnar skuldir og skuldbindingar.

„Ber þar helst að nefna að samstæðunum er heimilt að draga frá lífeyrisskuldbindingar sem koma til greiðslu eftir 15 ár og síðar, hreint veltufé frá rekstri, sé það jákvætt og leiguskuldbindingar frá ríkissjóði. Það sem okkur þykir hinsvegar skjóta nokkuð skökku við er að sveitarfélögum er heimilt að undanskilja reikningsskil veitu- og/eða orkufyrirtækja ef heildarskuldir og skuldbindingar eru umfram 30% af heildarskuldum sveitarfélagsins,“ segir í Markaðspunktunum.

Þrátt fyrir árangur er það ljóst eins og áður sagði að mörg sveitarfélög eru of skuldsett og eiga nokkuð í land með að komast undir skuldaviðmiðið sem sveitarstjórnarlögin gera ráð fyrir. Árið 2013 gæti einnig reynst nokkuð þungt fyrir sveitarfélög með tilliti til afborgana af langtímaskuldum en tæplega þriðjungur áætlaðra afborgana næstu fjögurra ára falla á gjalddaga á árinu. Til að setja það í nánara samhengi þýðir það að fimmta hver króna sem sveitarfélögin öfluðu á síðasta ári fara í afborganir af langtímaskuldum á þessu ári.