Velferð hælisleitenda

Í síðustu viku kom út skýrsla nefndar sem innanríkisráðherra skipaði sumarið 2011 um málefni útlendinga utan evrópska efnahagssvæðisins. Rauði krossinn fagnar almennt tillögum nefndarinnar varðandi flóttamenn og hælisleitendur og að verulegt tillit hafi verið tekið til þeirra ábendinga sem félagið kom á framfæri við nefndina og ráðuneytið.

Rauði krossinn fagnar sérstaklega tillögu um að lögfest verði sú meginregla að flóttamönnum og hælisleitendum sé ekki refsað fyrir að framvísa fölsuðum skilríkjum við komuna til Íslands. Því ítrekar félagið fyrri tilmæli sín að innanríkisráðuneytið skoði sérstaklega mál flóttamanna sem hafa verið ákærðir og dæmdir fyrir notkun falsaðra skilríkja og síðan fengið alþjóðlega vernd hérlendis.

Stjórnvöld þurfa að skoða hvað er hægt að gera fyrir flóttamenn í slíkri stöðu. Það er afar íþyngjandi fyrir flóttamann að hefja nýtt líf í landinu með fjársekt og dóm á bakinu sem í ofanálag stangast mögulega á við alþjóðlegar skuldbindingar íslenska ríkisins.

Rauði krossinn tekur undir tillögu nefndarinnar um sjálfstæða úrskurðarnefnd sem a.m.k. fjalli um kærur á neikvæðum ákvörðunum Útlendingastofnunar í hælismálum. Verði farin sú leið að hafa eina úrskurðarnefnd fyrir allar kærur á grundvelli útlendingalaga vill Rauði krossinn benda á að mikilvægt er að slíkt tefji ekki málsmeðferð kærumála sem varða hælisbeiðnir. Hælisleitendur eru enda mjög lítill hluti þeirra sem eiga til meðferðar umsóknir hjá stjórnvöldum hverju sinni.

Rauði krossinn telur þá tillögu nefndarinnar að málsmeðferð hælisumsókna taki að jafnaði ekki lengri tíma en samtals sex mánuði afar mikilvæga. Stjórnvöld þurfa ekki að bíða eftir að frumvarp verði lagt fram á Alþingi heldur ættu að hefjast handa strax við að stytta málsmeðferðartímann og einfalda hælisferilinn eins og hægt er m.v. núgildandi lagaramma. Mikilvægt er að stjórnvöld setji sér markmið um hvenær afgreiðsla hælismála verði orðin innan þeirra marka sem nefndin leggur til.

Tillögur nefndarinnar eru almennt til þess fallnar að styrkja mannréttindi, auka réttaröryggi og velferð einstaklinga sem hér óska hælis. Það er einlæg von Rauða krossins að frumvarp til breytinga á lögum sem varðar útlendinga og byggir á tillögum nefndarinnar verði lagt fram á Alþingi síðar á þessu ári.