Að fólkið ráði

Ég vil stuðla að stjórnarskrá sem ver fólkið í landinu fyrir yfirgangi stjórnmálaafla og valdastofnana. Sem tryggir að þjóðin hafi síðasta orðið um málefni sem varða lífsbjörg hennar og frelsi. Ég vil sjá blómstrandi byggðarlög og þekkingu sem er hreyfiafl framfara og réttlætis.

Stjórnarskrá skal endurspegla viðingu fyrir mannlífinu í landinu og komandi kynslóðum. Sjálfbærni og atvinnufrelsi.

Mín höfuðáhersla er að hver einstaklingur njóti verndar samfélagsins og að vilji almennings endurspeglist í aðgerðum ríkisvaldsins.

Það á að vera sjálfsagður þáttur í uppeldi og menntun Íslendinga frá leikskóla til háskóla að þroska lýðræðishegðun.

Það skal vera skýrt í stjórnarskrá að þingmönnum er óheimilt að skammta sjálfum sér eða stjórnmálaflokkum úr ríkissjóði og tryggja sér þannig völd á kostnað annarra sem vilja hafa áhrif á landsmál.

Skipa skal stjórnlagadómstól að hluta til skipaða borgurum og setja í stjórnarskrá viðurlög við brotum á ákvæði stjórnarskrár. Hlutfall kosningabærra manna getur krafist þess að mál séu höfðuð fyrir stjórnlagadómstól.

Að valdi ríkisins sé ekki afsalað til erlendra valdastofnana nema að undangenginni bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu og krefst samþykki meiri hluta þjóðarinnar eða jafnvel aukins meiri hluta.

Mannréttindi hafa gjarnan verið talin skorta í Kína og Afríku. Þegar umræðan berst að Íslandi hefur það gjarnan verið talið að á Íslandi ríki ekki spilling. Því fer þó fjarri lagi að mannréttindi séu virt á Íslandi og hafa ríkisstjórnir dregið lappirnar við að undirrita sáttmála sem eiga að tryggja öflugri mannréttindi hér á landi. Það er ýmislegt í íslenskri löggjöf sem brýtur í bága við mannréttindi og ójafnræði hefur í raun skapað ánauð og fátækt fyrir hluta þjóðarinnar. Ekkert er okkur eins kært og frelsið. Réttur okkar til þess að skapa börnum okkar mannsæmandi líf og réttur foreldra okkar til friðsæls ævikvölds að loknu ævistarfi ætti að vera ótvíræður.

Hluti af því sem tryggir lýðræði í samfélagi eru góðar upplýsingar, gagnsæi og skilningur á því hvernig lýðræði verður til og hvað skiptir máli í lýðræðislegu samhengi. Almenningur þarf að hafa góðan skilning og þekkingu á þeim málefnum sem eru ráðandi um velsæld í samfélaginu. Leyndarhyggja og áróður eru því andstæðingar lýðræðis. Þekking, skilningur og upplýsingar eru hins vegar vinir lýðræðis. Þekking er ekki utanbókarlærdómur. Þekking er það hreyfiafl sem mótar samfélagið. þannig getur lýðræðissamfélag aldrei verið virkt nema þjóðin búi yfir lýðræðisþekkingu og að leikreglur séu mótaðar sem tryggja rétt og vernd einstaklinga.

Ég hef einatt talað fyrir málfrelsi, gagnsæi, jafnræði og því að þjóðin fái að ráða í veigamestu málum. Oft hefur það verið túlkað sem að ég sé pólitísk en mín eina pólitík er í raun aukið réttlæti. Jafnræði og frelsi er jafnan óumdeilt einkenni lýðræðis. Móta þarf stjórnsýslu sem tryggir aðkomu landsbyggðarinnar að málum sem varða velferð og atvinnu í byggðarlögum landsins.

Kjósendur eiga að ráða því hverjum þeir fela umboð sitt til þess að stjórna landinu. þetta þarf að tryggja með persónukjöri sem leyfir að fólk kjósi hvern þann á þing sem það vill kjósa. Það má kjósa persónur úr mörgum flokkum. Það má kjósa einstaklinga sem bjóða fram á eigin vegum. Hver einstaklingur skal metinn inn á þing á grundvelli þess fylgis sem hann aflar sér með atkvæðum í alþingiskosningum. Öll atkvæði eiga að vera jafngild og landið á að vera eitt kjördæmi. Jafnt vægi atkvæða er hluti af grunvallarmannréttindum. Um nánari útfærslu kosninga skal kveðið á um í lögum en ávallt skal leggja breytingar á kosningalögum fyrir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Hlutfall kosningarbærra manna getur með undirskriftalistum farið fram á þjóðaratkvæðagreiðslur.

Tryggja þarf alþingi ótvírætt löggjafarvald og löggjafarvaldið á að vera óháð framkvæmdavaldi og flokksræði. Dóms- og framkvæmdavald skal vera sjálfstætt. Ráðherrar eiga ekki að sitja á Alþingi og veljast á grundvelli þekkingar á þeim málaflokkum sem heyra undir viðkomandi ráðuneyti. Tryggja sjálfstæði eftirlitsaðila og upplýsingagjafa um málefni fjármálastofnana, samkeppnismála, neytendamála og annarra málefna sem varða jafnræði á milli almennings og valdablokka.

Mannaráðningar í embætti og stjórnunarstörf hjá hinu opinbera skulu vera faglegar og byggðar inn í skipulag sem tryggir eðlilega ráðningarferla og tryggir val hinna hæfari til þessara starfa. Pólitískar ráðningar skulu heyra sögunni til.

Yfirráð þjóðarinnar yfir náttúruauðlindum eiga að vera ótvíræð í stjórnarskrá. Ákvæði í stjórnarskrá skal mæla fyrir að ríkisvaldinu og löggjafanum er ekki heimilt að framselja nýtingarrétt til lengir tíma, t.d. fimm ára. Tryggja skal í ákvæðum stjórnarskrár að auðlindarentan renni til fólksins í landinu. Skilgreina þarf hugtakið náttúruauðlind og hvað teljist til náttúruauðlinda. Einnig ber að tryggja almenningi þátttöku í veigamiklum ákvörðunum um nýtingu náttúruauðlinda. Ríkisvaldið skal móta opinbera stefnu um málefni náttúruauðlinda, eignarhald og nýtingarétt með skýrri afstöðu til aðkomu erlendra aðila.

Tryggja skal aðkomu almennings að þróun stjórnarskrár með því að leggja breytingar á henni fyrir almenning í þjóðaratkvæðagreiðslu. Tiltekið hlutfall þjóðarinnar getur farið fram á stjórnarskrárbreytingar sem síðan eru lagðar fyrir í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Ákvæði þarf að vera í stjórnarskrá sem gerir kröfu til gagnsæis í í stjórnsýslu, samskiptum handhafa löggjafar- og framkvæmdavalds við erlendar og innlendar valdastofnanir. Skipulag valds, boðleiðir og ábyrgð þarf að vera gagnsæ og vel skilgreind.

Forseti Íslands hefur aðhaldshlutverk í núverandi stjórnarskrá sem þó hefur verið umdeilt. Í nýrri stjórnarskrá er mikilvægt að þetta aðhaldshlutverk sé skýrt og sé á hendi forseta eða annars aðila sem hefur skýrt umboð þjóðarinnar, þ.e. er sérstaklega kosinn af þjóðinni og óháður ríkisvaldinu.

Þetta eru drög að stefnumiði mínu vegna framboðs á stjórnlagaþing. Ýmis önnur málefni eru vissulega verðug athygli í svona stefnuskrá en þessi stefnuskrá er fyrst og fremst ætluð til þess að kynna fólki hvaðan ég kem og hvert ég vil fara.