Icesave er uppgjör almennings við fjármagnseigendur

Umræðunni um Icesave hefur því miður verið snúið upp í spurningu um líf og dauða vinstriríkisstjórnar en ekki kjarna málsins sem er uppgjör skattgreiðenda við fjármagnseigendur. Fjölmiðlar hafa ýtt undir þennan misskilning á eðli málsins með einhliða dómdagsmálflutningi um nauðsyn þess að skattgreiðendur taki á sig skuldbindingar sem stofnað var til og skilgreindur af fjármagnseigendum. Skattgreiðendur hafa hins vegar neitað að láta afvegaleiða sig í baráttu sinni fyrir sanngjörnum samningi um Icesave skuldbindingarnar. Samningi, sem tekur mið af raunverulegri skuldastöðu þjóðarbúsins og greiðslugetu en byggist ekki á vanmati á skuldum og óraunhæfum væntingum um virkjanaframkvæmdir.

Eignaupptaka í þágu fjármagnseigendaÁætlanir AGS um möguleika okkar til að greiða skuldir byggja á góðri stöðu lífeyrissjóðanna og 360 þúsund tonna álversframkvæmdum. M.ö.o. AGS ætlast til þess að eignir lífeyrissjóðanna verði seldar og greiddar út til að forða ríkinu frá greiðsluþroti ef með þarf. Til þess að knýja 360 þúsund tonna álver, þarf 620 MW. Orkuveitan og HS ættu að geta ábyrgst 400 MW til slíks álvers, þ.e. ef lán fást til frekari framkvæmda. Það sem upp á vantar þyrfti því að koma frá Landsvirkjun sem lýst hefur því yfir að sú orka sem virkjuð verður í neðri hluta Þjórsár fari ekki til nýrra stóriðjuvera. Mikil andstaða er meðal landeigenda við þessar framkvæmdir og lánshæfismat Landsvirkjunar er í ruslflokki, þannig að afar ólíklegt er að farið verði í að byggja þrjár virkjanir í neðri hluta Þjórsár nema með ærnum tilkostnaði skattgreiðenda sem mun birtast í háu orkuverði. Tilkostnaði sem bæta þarf ofaná kostnað ríkissjóðs við að tryggja að fullu innistæður hvers og eins fjármagnseiganda umfram rúmar 3 milljónir(20.899 á genginu 155 Iskr.).

Uppreisn skattgreiðenda

Andstaða skattgreiðenda við eignaupptöku fjármagnseigenda hefur lengi legið fyrir. Skoðanakannanir Capacent Gallup hafa sýnt að meirihluti þjóðarinnar er mótfallinn því að Alþingi veiti ríkisábyrgð á Icesave samninginn sem gerður var í byrjun júní á síðasta ári. Í byrjun ágúst voru t.d. 77,6% frekar eða mjög andvíg því. Afstaða þjóðarinnar til ríkisábyrgðar breytist lítið eftir að Hollendingar og Bretar breyttu samningnum til að koma til móts við fyrirvara Alþingis. Um miðjan desember sl. vildu 70% þátttakenda í þjóðarkosningu að Alþingi hafnaði ríkisábyrgðinni. Samþykkt Alþingis á ríkisábyrgðinni í lok árs 2009 hlaut því að mynda gjá á milli þings og þjóðar sem erfitt yrði að brúa án sáttagjörðar. Mikil þátttaka almennings í undirskriftarsöfnun Indefence hópsins knúði forsetann til að vísa frumvarpinu um ríkisábyrgð í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Ef þjóðin hafnar frumvarpinu taka gildi lög um ríkisábyrgð sem samþykkt voru í lok ágúst með fyrirvörum Alþingis. Fyrirvarar Alþingis voru afar mikilvægt fordæmi fyrir skuldsettar þjóðar um að hægt væri að rísa upp og segja hingað og ekki lengra. Skilaboð Alþingis með fyrirvörunum voru að Íslendingar viðurkenni skuldbindingar sínar en borgi aðeins þær skuldir sem þjóðin ræður við að greiða án þess að fórna velferð komandi kynslóða.

Það er ljóst að Icesave snýst ekki um líf vinstristjórnar heldur hagsmuni íslenskra skattgreiðenda.

Höfundur er þingkona Vinstri grænna.