Erlent fjármagn þarf til endurreisnar

Enginn vafi leikur á því að nýting endurnýjanlegra orkulinda hér á landi hefur á undanförnum áratugum bætt lífskjör íslensku þjóðarinnar og fært þjóðarbúinu dýrmætar framtíðareignir. Erlend fyrirtæki hafa fjárfest í orkufrekum iðnaði, sem greiðir góð laun og skapar margvísleg þjónustustörf að auki.

Í nýlegri skýrslu, sem Hagfræðistofnun Háskóla Íslands vann fyrir iðnaðarráðuneytið er niðurstaðan m.a. sú að flest bendi til að hagkvæmt sé fyrir þjóðina að ráðist verði í stóriðjuframkvæmdir á næstu árum. Nýjar, arðsamar orkuframkvæmdir geta hleypt lífi í atvinnumálin og skapað skilyrði fyrir erlendar fjárfestingar, sem auka traust á þjóðinni meðal banka og fjárfesta. Þessar staðreyndir höfðu aðilar vinnumarkaðarins og ríkisstjórnin án efa í huga, þegar skrifað var undir stöðugleikasáttmálann fyrir rúmum tveimur mánuðum.

Í hagvaxtarspá fjármálaráðuneytisins er gert ráð fyrir stóriðjuverkefnum í Helguvík og Straumsvík. Það er hins vegar ekki nóg að gera áætlanir. Þeim verður að fylgja eftir með aðgerðum. Þetta gerðu ríkisstjórnin og aðilar vinnumarkaðarins sér ljóst, þegar stöðugleikasáttmálinn var gerður. Í honum segir orðrétt: „Ríkisstjórnin mun greiða götu þegar ákveðinna stórframkvæmda sbr. þjóðhagsáætlun… Kappkostað verður að engar hindranir verði af hálfu stjórnvalda í vegi slíkra framkvæmda eftir 1. nóvember 2009." Ástæðan fyrir því að 1. nóvember er nefndur er væntanlega annars vegar endurskoðunarákvæði í kjarasamningum og hins vegar að þá ætti niðurstaða að liggja fyrir í 2. áfanga rammaáætlunar.

Uppbyggingarvandi Íslendinga í efnahagskreppunni liggur í því að erlendir bankar og fjárfestar eru ekki tilbúnir til að veita fé til landsins. Í kjölfar bankahrunsins hafa þeir ekki traust á stjórnvöldum, sem nú eru eigendur íslensku bankanna og fjölmargra fyrirtækja þ.ám. orkufyrirtækja. Nokkur erlend fyrirtæki hafa þó - þrátt fyrir allt - áhuga á að fjárfesta hér á landi í atvinnugreinum, sem tengjast orkuiðnaðinum. Í því liggja tækifæri fyrir okkur.

Á næstu vikum og mánuðum verður það sameiginlegt verkefni stjórnvalda, orkufyrirtækja, aðila á vinnumarkaði og lífeyrissjóða að afla hér á landi og erlendis þeirra fjármuna, sem þarf til að koma hjólum atvinnulífsins af stað á nýjan leik. Leita þarf nýrra fjármögnunarleiða með opnum huga. Ljóst er að ríkisvaldið þarf að hafa forystu í þessu starfi a.m.k. til að byrja með. Forsendan fyrir því að árangur náist er að þeim erlendu fjárfestum, sem hingað vilja koma, sé tekið opnum örmum og á þá sé litið sem samstarfsmenn en ekki óvelkomnar boðflennur.

Höfundur er forstjóri Landsvirkjunar.