Segir langtímahorfur íslenska hagkerfisins öfundsverðar

Sendinefnd Alþjóðagjaldeyrissjóðins segir langtímahorfur íslenska hagkerfisins öfundsverðar. Þetta kemur fram í áliti nefndarinnar eftir heimsókn hennar til landsins nýlega.

Í álitinu sem birt er á heimasíðu Seðlabanka Íslands segir m.a. að íslenska hagkerfið sé auðugt og sveigjanlegt. Tekjur á mann eru meðal þeirra hæstu og tekjuójöfnuður einna minnstur í heiminum. Vinnu- og framleiðslumarkaðir eru opnir og sveigjanlegir. Stofnanir og umgjörð stefnumótunar eru öflugar og skuldir hins opinbera eru mjög litlar. Eftirtektarverð stjórnun á náttúruauðlindum landsins hefur gert Íslandi kleift að auka fjölbreytni hagkerfisins og stuðla að sjálfbærni.

Síðan segir: "Hins vegar er hagkerfið á erfiðum og óvissum tímamótum. Komið er að lokum langvarandi innlends þensluskeiðs sem fjármagnað var með erlendum lánum. Arfurinn er útþandir efnahagsreikningar einkageirans, mikið þjóðhagslegt ójafnvægi og mikil þörf fyrir erlent fjármagn. Með þrengri alþjóðlegum lausafjárskilyrðum og viðkvæmu markaðsviðhorfi hafa íslensku bankarnir og íslenska krónan orðið fyrir miklum þrýstingi. Bankarnir hafa brugðist við með því að draga úr vexti útlána og hagræða á efnahagsreikningum sínum. Um leið og lausafjárskilyrði verða erfiðari viðfangs er tekið að hægja á í ofþöndu hagkerfinu.

Stjórnvöld hafa þegar gripið til aðgerða til þess að efla traust á tímum erfiðari ytri skilyrða. Seðlabankinn hefur hækkað stýrivexti og víkkað lausafjárákvæði í lánveitingum sínum til þess að draga úr þrýstingi á gjaldeyrismarkaði og á innlendum mörkuðum. Einnig hefur hann aukið aðgang sinn að erlendu lausafé með gjaldeyrisskiptasamningum við aðra norræna seðlabanka. Stjórnvöld hafa lýst vilja til þess að stækka gjaldeyrisforða Seðlabanka Íslands og heitið því að sýna aðhald í ríkisfjármálum, styrkja fjárlagarammann og gera umbætur á Íbúðalánasjóði.

Þegar horft er fram á veg munu stjórnvöld hafa það erfiða verkefni að greiða fyrir aðlögun hagkerfisins og samtímis draga úr áhættu með því að auka tiltrú á hagkerfið. Afar brýnt er að stefnan í peningamálum og ríkisfjármálum sé samstillt sem og aðgerðir sem beinast að því að leysa veikleika í fjármálakerfinu. Gert er ráð fyrir að verulega muni hægja á umsvifum í þjóðarbúskapnum

Spáð er stöðnun í framleiðslu á árinu 2008 og 2-3% samdrætti árið 2009, einkum vegna samdráttar innlendrar eftirspurnar. Einkaneysla mun minnka samfara erfiðara aðgengi að lánsfé, leiðrétting mun eiga sér stað á fasteignaverði, efnahagsreikningur einkageirans mun minnka og kaupmáttur dragast saman. Miklar opinberar fjárfestingar og fjárfestingar í áliðnaði munu aðeins að hluta til ná að vega upp á móti miklum samdrætti í annarri fjárfestingu. Hreinn útflutningur mun stuðla að hagvexti meðan innflutningur dregst saman og útflutningur styrkist. Þar sem hagvöxtur kemur í minna mæli frá innlendum þáttum er búist við að viðskiptahallinn dragist saman.

Gert er ráð fyrir að verðbólga verði áfram yfir verðbólgumarkmiði vel fram yfir árið 2008 í ljósi gengislækkunar krónunnar, hárra verðbólguvæntinga og áframhaldandi alþjóðlegs verðbólguþrýstings. Síðar munu aukinn framleiðsluslaki og lækkandi fasteignaverð hjálpa til við að minnka verðbólgu. Þessar horfur eru byggðar á þeirri forsendu að gengisvísitalan haldist nokkuð stöðug í nánustu framtíð."