Eins og að stela DVD úr verslun

Þeir sem standa í ólöglegum skráarskiptum á netinu og hlaða niður íslenskum sjónvarpsþáttum eru rekjanlegir, rétt eins og þeir sem kaupa barnaklám á netinu. Fólk áttar sig oft ekki á því að þátttaka og viðskipti við starfsemi af þessu tagi getur verið afbrot í sjálfu sér. Þetta segir Ari Edwald forstjóri 365 miðla um ólöglegt niðurhal myndefnis á netinu.

Eins og fram hefur komið í fréttum hafa framleiðendur myndefnis og tónlistar kært Svavar Lúthersson eiganda Istorrent vefsins þar sem hægt er að hala niður myndum og tónlist á ólögmætan hátt.

„Þetta er hliðstætt því að fólk fari inn í myndbandaverslun, taki sér DVD disk og gangi með hann út án þess að borga," segir Tómas Þorvaldsson lögmaður og bætir við að menn verði af verulegum tekjum sem annars rynnu til menningarstarfsemi.

Vinsælasta efnið á torrent.is er Næturvaktin á Stöð 2. „Þetta er 100 prósent íslenskt efni og Stöðin hefur lagt mikinn metnað í að þessa dýru framleiðslu," segir Snæbjörn Steingrímsson framkvæmdastjóri Smáís, Samtaka myndrétthafa á Íslandi. "Það er verið að sækja þetta í þúsundum eintaka á vefnum örfáum mínútum eftir sýningu þáttarins í sjónvarpi."

Tómas segir að upphaflega hafi bréf verið sent til Svavars í október á síðasta ári og hann beðinn að láta af þessari dreifingu þar sem um ólögmæta háttsemi væri að ræða. Svavar hafi ekki orðið við þeim tilmælum og því hafi bréfinu verið fylgt eftir með kæru snemma á þessu ári.

„Við krefjumst þess að hann verði sóttur til saka fyrir þessa háttsemi," segir Tómas; „Þetta er geysilega umfangsmikil starfsemi og hundruð ef ekki þúsundir titla í gangi."

Sjónvarpsstöðvar, kvikmyndahús og myndframleiðendur verða fyrir gríðarlegu tjóni af þessum sökum. Vinsælir íslenskir sjónvarpsþættir fara í ólöglega dreifingu einungis örfáum mínútum eftir að sýningu þeirra lýkur í sjónvarpi.

„Fólk skilur hreinlega ekki samhengið á milli þess að framleiðendur missi tekjur og geti þar af leiðandi ekki framleitt meira efni," segir Kristín Atladóttir stjórnarmaður í Framleiðendafélagi Sambands Íslenskra kvikmyndaframleiðenda.

Með ólöglegu niðurhali missa höfundar af höfundaréttargreiðslum fyrir efni sitt. Sjónvarpssöðvar og kvikmyndahús missa áskrifendur og aðgangseyri. Þá er möguleikinn á sölu efnisins á DVD hverfandi ef efnið hefur náð dreifingu á netinu.

"Það er mikill og útbreiddur misskilningur að ókeypis sjónvarpsstöðvar eins og Skjár einn verði ekki fyrir fjárhagstjóni af þessum ástæðum," segir Snæbjörn. Greitt er fyrir auglýsingar eftir áhorfi og þá gefur auga leið að auglýsingatekjur minnka í kringum erlenda þætti sem dreift hefur verið um netið.

Kristjana Thors Brynjólfsdóttir dagskrárstjóri Skjás eins segir niðurhalið koma sér mjög illa fyrir Skjáinn þar sem hann sé algjörlega háður auglýsingasölu. Stefna stöðvarinnar sé að koma erlendu efni sem fyrst til áhorfenda til að lágmarka niðurhal á erlendum þáttum sem eru hvað mest í niðurhali.

„Það er mikið alvöruefni ef fólki finnst engin ástæða til að greiða áskriftargjald sjónvarpsstöðva af því þeir geta stolið þessu," segir Snæbjörn og bætir við að ekki allir geri sér grein fyrir að þetta sé þjófnaður; „það gera hins vegar mennirnir sem reka þessar síður."

Ari Edwald segir enga heildartölu til um tjónið. Nákvæmar tölur um umfang og hversu mikið það komi niður á áskriftum séu ekki til.

„Meinsemd þessara afbrota er miklu víðtækari en að valda Stöð2 tekjutapi, " segir Ari; „laun og atvinna fólksins er í húfi." Innlend dagskrárgerð er dýrasta efni sem stöðin leggur í. "Hún byggir á því að afbrotamenn geti ekki gengið inn á skítugum skónum og stolið öllu saman."

Hann segir alltof litla meðvitund um alvarleika þessara brota, bæði hjá almenningi og af hálfu yfirvalda.

Því voru viðmælendur Vísis sammála. Refsiheimildir og aðgerðir lögreglu þurfi að herða til mikilla muna til að komast fyrir þessa ólöglegu starfsemi.