Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald ESB-viðræðna

Efna­hags­legur raun­veru­leiki: Ís­land dregst enn frekar aftur úr smá­ríkjum innan Evrópu­sam­bandsins

Nú þegar ríkisstjórnin er búin að setja aðild að Evrópusambandinu (ESB) formlega á dagskrá með þingsályktunartillögu er ekki úr vegi að skoða aðeins efnahagslega stöðu smærri aðildarríkja innan ESB.

Á nú að hafa af manni full­veldið?

Það er mörgum snúið að gera upp við sig hvort skynsamlegt sé að ganga í Evrópusambandið. Aðild fylgja að því er virðist kostir og búast má við löstum.

Óttinn við nei-ið

Stjórnarmeirihluti landsins vekur sjaldnast aðdáun. Einu verulegu tilfþrifin sem hann sýnir er í að búa til mismunandi orðaleppa yfir skattahækkanir en þar býr hann bæði yfir úthaldi og þrjósku. Annan hæfileika hefur hann sem er að tala niður til þjóðarinnar.

Að kljúfa þjóð í herðar niður

Á sama hátt og oflátungsháttur fer okkur Íslendingum fremur illa er minnimáttarkenndin engu betri. Drambsemi um eigið ágæti getur gert einstaklinga og heilar þjóðir broslegar í augum annarra, jafnvel hlægilegar og þegar verst gegnir orðið til þess að valda viðkomandi miklu tjóni. Þetta þekkjum við frá því að við reyndum að telja okkur og raunar heimbyggðinni allri trú um að hér á Íslandi hefði okkur tekist að þróa hagkerfi og gjaldmiðil sem væri göldrum lík og byggði á arfleifð allar götur frá víkingaöld sem færði okkur hagsæld sem bæri af öðru á því sviði um víða veröld. Peningar streymdu frá útlöndum því margir trúðu þjóðsögunni. En svo sprakk blaðran og Ísland varð að athlægi, gekk síðan í gegnum mikla kreppu eins og kunnugt er.

Sérlausnir á grund­velli 349. greinar Sátt­málans um starfs­hætti Evrópu­sam­bandsins? Spyrjið Möltu

Af og til skýtur þeirri hugmynd upp að Ísland geti sóst eftir ýmsum sérlausnum í „framhaldi viðræðna um aðild að Evrópusambandinu“. Þar hefur grein 349. í Sáttmálanum um starfshætti Evrópusambandsins (SSEB) verið nefnd meðal þess sem byggja mætti á.

Viltu vita?

Sér­hags­munir eða al­manna­hagur

Það er athyglisvert að sjá og heyra sömu stjórnmálamenn og áður kölluðu eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB berjast nú gegn því að þjóðin fái yfirhöfuð að taka afstöðu til þess hvort klára eigi samning við ESB sem síðar færi í þjóðaratkvæði.

Sex á­stæður til að segja já við ESB-viðræðum

Íslendingar standa frammi fyrir mjög mikilvægu vali: Viljum við halda áfram að kanna aðild að Evrópusambandið – eða loka á þann möguleika áður en þjóðin fær að taka upplýsta ákvörðun?

Verða ríki fá­tæk af því að ganga í Evrópu­sam­bandið?

Nei‑sinnar á Íslandi hafa beitt ýmsum rökum til að draga upp neikvæða mynd af mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Einn þeirra er Halldór Benjamín Þorbergsson, hagfræðingur og forstjóri fasteignafélagsins Heima.

Eins gott að þjóðin viti ekki of mikið

Komið hefur sífellt betur í ljós að ríkisstjórnin treystir ekki þjóðinni fyrir réttum upplýsingum vegna fyrirhugaðs þjóðaratkvæðis í lok sumars um það hvort stefna eigi að inngöngu í Evrópusambandið.

Tvennt getur verið rétt á sama tíma

Það er hægt að aðhyllast aukið alþjóðasamstarf og samstöðu með líkt þenkjandi ríkjum, meðal annars með því að vilja þétta böndin við Evrópu og sjá hvað okkur sem þjóð býðst ef við eigum sæti við borðið – en um leið vilja verja fullveldi okkar og sjálfstæði, íslenska menningu og tungu. Það er engin mótsögn í því vera sjálfstæð þjóð og vera virk í alþjóðasamstarfi. Þvert á móti. Fyrir smáþjóð eins og Ísland er virk þátttaka í alþjóðasamfélaginu einmitt forsenda þess að við getum varið okkar hagsmuni, gildi og lífskjör.

Er aðildar­um­sókn að ESB eins og hvert annað hefð­bundið dægurmálaþras?

Þegar tekist er á um hvort hefja skuli að nýju viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu (ESB) kristallast ágreiningurinn oft í því hvernig menn nálgast sjálft viðfangsefnið. Er þar um að ræða stjórnskipulegt grundvallarmál sem krefst skýrs umboðs í kosningum, eða er þetta hefðbundið pólitískt úrlausnarefni sem hægt er að vísa til þjóðarinnar hvenær sem er á kjörtímabilinu?

Ef þú átt rætur í Grinda­vík - þá getur þú haft á­hrif á fram­tíð hennar

Undanfarin misseri höfum við Grindvíkingar þurft að takast á við ólíkar aðstæður og taka erfiðar ákvarðanir og leiðir okkar hafa því legið í mismunandi áttir. Sumir eru komnir aftur heim, aðrir ekki, og enn aðrir eru óákveðnir um næstu skref. Allt er það skiljanlegt.

Á Lands­kjör­stjórn að gera at­huga­semdir við spurninguna?

Fyrir Alþingi liggur tillaga um að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Björn Bjarnason fyrrverandi ráðherra og fleiri hafa vakið máls á mikilvægi þess hvernig spurningin sem lögð er fyrir kjósendur er orðuð. Til eru alþjóðleg viðmið til að styðjast við í því efni, meðal annars í svokölluðum Feneyjaviðmiðum Evrópuráðsins um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Þar er lögð áhersla á að spurningar skuli vera skýrar, ekki villandi og þannig fram settar að kjósendur geti skilið efni þeirrar ákvörðunar sem þeir eru beðnir um að taka.

Þeir fiska sem róa

Við erum stórþjóð þegar kemur að fiskveiðum. Íslenskur sjávarútvegur er öðrum þjóðum fyrirmynd, ekki síst vegna þeirra kerfisbreytinga sem ráðist var í á síðustu öld.

Mætti vera sam­mála sjálfum sér

„Það er auðvitað augljóst að það þarf auðvitað að vera vilji til þess að stíga skrefið inn í Evrópusambandið til þess að hefja aðildarviðræður að nýju,“ sagði Magnús Árni Skjöld Magnússon, formaður Evrópuhreyfingarinnar, í samtali við Dv.is 10. janúar síðastliðinn.

Gestalisti elítunnar

Nú á laugardaginn birtist grein í Morgunblaðinu eftir mann að nafni Halldór Benjamín, þar titlar hann sig sem hagfræðing en „gleymir“ að minnast á það að hann er einnig forstjóri fasteignafélagsins Heima. Í greininni sem er titluð „Þetta er gestalistinn“ er því haldið fram að Ísland hafi lítið að sækja í Evrópusambandið þar sem við erum ríkt land og myndum líklega greiða meira en við fengjum til baka.

Ís­land í Evrópu­sam­bandinu

Að reyna að leiðrétta Evrópuandstæðinga á Íslandi er ekki hægt, þeir hafa ekki áhuga á staðreyndum og raunveruleikanum. Það er ekkert sem fær viðkomandi til þess að skipta um skoðun eða leiðrétta samsæriskenningar og rangfærslur sem þetta fólk er búið að telja sig inná, þar sem það fær stöðugt slíkan áróður frá Facebook og öðrum samfélagsmiðlum í dag.

Hálfsannleikur og ó­sannindi Magnúsar Árna Skjaldar Magnús­sonar

Með ákvörðun um þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið hefur utanríkisráðherra, sem og aðrir stjórnarliðar, ítrekað lagt áherslu á mikilvægi þess að upplýst umræða eigi sér stað í aðdraganda hennar.

Að hafna við­ræðum er að hafna upp­lýsingum

Íslendingar ganga að kjörborðinu 29. ágúst næstkomandi. Spurningin sem verður lögð fyrir þjóðina er í raun einföld – en umræðan í kringum hana er þegar farin að flækjast.

Mikið vona ég að þetta sé ekki rétt

Ég vil ekki trúa því. En það verður hins vegar sífellt erfiðara að afgreiða það sem einhvers konar samsæriskenningu enda hrannast sönnunargögnin upp.

Veldur hver á heldur!

Mikill niðurskurður á makrílkvóta Íra hefur verið uppspretta mikillar Þórðargleði hjá Nei-sinnum á Íslandi að undanförnu. Þar með telja þeir sig fá enn eina staðfestingu á einbreyttum brotavilja Brusselvaldsins gagnvart smáþjóðum. Veikleiki þessarar röksemdafærslu liggur hins vegar í að það skiptir máli hvernig samninga viðkomandi þjóðir gera við inngöngu í Evrópusambandið. Írar skilgreindu ekki sjávarútveg sem þjóðhagslega mikilvæga atvinnugrein við inngöngu í ESB árið 1973 en treystu á hin svokölluðu Haag-viðmið aðildarríkjanna. Þau eru hins vegar ekki hluti af frumrétti Evrópusambandsins og hægt að breyta með meirihluta atkvæða.

Gerðir samningar sviknir af ESB

Fremur furðuleg grein birtist í gær á Vísi eftir Andrés Pétursson, fyrrverandi formann Evrópusamtakanna. Þar gerði hann að umræðuefni reynslu frænda okkar Íra af sjávarútvegsmálum innan Evrópusambandsins. Slæma reynslu svo ekki sé meira sagt.

Það sem þing­maður vill segja

Samstarfskona mín, Dilja Mist Einarsdóttir, ritaði grein hér á þessum miðli í gær. Þar sem hún gerir að máli svör utanríkisráðherra, Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, á opnum nefndarfundi utanríkismálamálanefndar fyrr í vikunni. Af því tilefni er rétt að halda nokkrum atriðum til haga.

Tolla­banda­lag ESB og mörk „sérlausna“

Í umræðuþættinum Torginu setti Gunnar Þór Pétursson forseti lagadeildar Háskólans í Reykjavík, fram þá hugmynd að mögulega mætti semja um að búvörur yrðu ekki tollfrjálsar frá fyrsta degi við aðild Íslands að Evrópusambandinu, sem hluta af aðlögun eða tímabundinni ráðstöfun. Slík nálgun hljómar aðlaðandi við fyrstu sýn. En hún þarf að standast lagaramma sambandsins, auk reynslu úr aðildarviðræðum annarra ríkja og ekki síður úr viðræðum Íslands og ESB á árunum 2009–2013.

Nokkur orð í viskubrunninn

Hvað er betra þegar maður er kominn á efri ár og sestur í helgan stein eins og það er kallað að fylgjast með þjóðfélagsumræðunni á íslandi frá degi til dags. Og þegar sú furðulega ákvörðun ríkisstjórnarinnar að efna eitt af loforðum sínum í kosningabaráttunni og kanna aðild að Evrópusambandinu varð að veruleika þá má heita að fjörið hafi virkilega byrjað.

Samningaeftirlitið - bannað börnum!

„Ég er gamall maður,“ eins og söguhetjan í Felix og Klara myndi sennilega segja. Man sumt og annað betur. Ég man til að mynda þegar ekkert sjónvarp var á fimmtudögum og hvernig nefnd fárra manna ákvað hvað væri bannað í kvikmyndahúsum og hvað ekki. 

Ír­land v.s.Ísland. Munar bara einum staf?

Nei-sinnar á Íslandi töldu sig hafa himinn höndum gripið þegar fregnir bárust af mikilli óánægju meðal írskra sjómanna vegna fyrirhugaðs 70% niðurskurðar á makrílveiðum við Írland.

Það sem utan­ríkis­ráðherra vill ekki segja

Utanríkisráðherra mætti á opinn fund utanríkismálanefndar í gær. Fundurinn var haldinn til að afla upplýsinga fyrir þingmenn - og fyrir þjóðina, fyrir boðaða þjóðaratkvæðagreiðslu.