Brotin úr jakanum geti valdið flóð­bylgju

Ingibjörg Jónsdóttir, dósent í landafræði við Jarðvísindadeild Háskóla Íslands, segir íseyjuna sjálfa enn vera nokkurn veginn mitt á milli Íslands og Grænlands.

Landhelgisgæslan og vísindamenn hafa fylgst með henni frá mánaðamótum júní og júlí með gervitunglamyndum. Hún hefur hringsólað á Grænlandssundi vegna iðuhreyfinga og straumskila þar sem hlýrri og kaldari sjór mætast.

„Svona smátt og smátt rekur hana suður á bóginn en hún er búin að taka góðan tíma í það,“ segir Ingibjörg í samtali við Vísi.

Enn margir kílómetrar að stærð

Fyrir nokkrum dögum mældist íseyjan 5,4 kílómetrar á lengd og tæpir fjórir kílómetrar á breidd. Ingibjörg var ekki með nýjustu mælingar þegar Vísir ræddi við hana en áætlaði, með fyrirvara, að hún væri enn rúmir þrír kílómetrar að stærð.

„Þannig að þetta er ekkert smáflykki sem er þarna á ferð.“

Stöðugt kvarnast úr íseyjunni vegna öldugangs og veikleika í ísnum. Brotin geta sjálf orðið býsna stór.

„Jakarnir sem eru að brotna úr henni eru einhverjir hundruð metra á lengd og breidd.“

Venjulegur hafís myndast þegar sjór frýs og er að jafnaði flatur. Borgarís brotnar hins vegar úr skriðjöklum, er mun þykkari og óreglulegri og ristir því dýpra. Hafstraumar hafa þar af leiðandi meiri áhrif á rek borgarísjaka.

Þannig hafa jakar úr nágrenni íseyjunnar borist inn á siglingaleiðir og nærri landi. Þeir hafa meðal annars sést frá Bolungarvík og Litlu-Ávík á Ströndum.

Ekki mælt með að sigla nærri

Jakarnir eru nú komnir í talsvert hlýrri sjó og bráðna hratt. Við það geta þeir orðið óstöðugir, oltið eða snúist skyndilega í sjónum.

„Þannig að þótt það sé fallegt að horfa á þá er ekki mælt með því að koma nálægt þeim.“

Þegar stór jaki veltur getur myndast flóðbylgja í næsta nágrenni hans. Ingibjörg telur hættuna litla sé fólk í hæfilegri fjarlægð en segir jakana geta verið mjög varasama litlum bátum sem sigla nærri þeim.

Aðspurð segir hún alltaf fræðilegan möguleika á að ísbirnir haldi sig nálægt borgarís eða hafís. Ekkert bendi þó til þess að meiri hætta sé á að ísbjörn berist til Íslands nú en að jafnaði.

„Ég myndi ekki segja að það væri einhver meiri hætta núna heldur en bara svona almennt á venjulegu ári.“