„Bull og vit­leysa“ að hækkunin bíti ekki á verð­tryggð lán

Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að hækka stýrivexti um 0,25 prósentustig. Þeir eru nú 8 prósent. Fjórir nefndarmenn studdu þessa ákvörðun en einn vildi halda vöxtum óbreyttum.

Már Wolfgang Mixa, prófessor við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands, ræddi ákvörðun peningastefnunefndar í Bítinu á Bylgjunni í morgun.

Bull og vitleysa að hækkun bíti ekki á verðtryggð lán

Hann segist hafa tekið saman áhrif vaxtahækkuninnar á fólk sem tók húsnæðislán á Covid-tímabilinu, þegar margir hafi tekið lán í trausti þess að vextir myndu haldast lágir til lengri tíma.

„Ef þú ert með 50 milljóna óverðtryggt lán til 20 ára þá hækkar árleg greiðslubyrði um um það bil 120 þúsund krónur. Oft er sagt að vextirnir bíti ekki á verðtryggð lán, það er bull og vitleysa. Greiðslubyrðin hækkar ekki jafnmikið en hún hækkar um 80 þúsund krónur. Þetta munar bara ansi miklu fyrir marga, þessi litla 25 punkta hækkun. Auðvitað að því gefnu að þessir 25 punktar fari út í hagkerfið.“

Allir búnir að verðleggja miðað við hækkun

Már segist nokkuð viss um að ákvörðun peningastefnunefndar hafi valdið ansi mörgum vonbrigðum. Ákvörðunin þurfi þó ekki að koma neinum á óvart, enda hafi nánast allir verið búnir að verðleggja miðað við hana á skuldabréfamarkaði.

Hann bendir þó á óvænt aukning verðbólgu sé að þremur fjórðu hlutum til komin vegna verðhækkana erlendis, samkvæmt nýrri skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Þannig hafi lítill hagvöxtur verið á íslandi undanfarið, nánast núll prósent, og atvinnuleysi um fimm prósent.

Hristir höfuðið yfir gjaldskrárhækkunum

Þá segist hann hrista höfuðið yfir því að ríki og sveitarfélög hafi hækkað gjaldskrár umfram verðbólgumarkmið og þannig stuðlað að aukningu verðbólgu, líkt og seðlabankastjóri kom inn á í morgun.

Hann blási á þau rök að til langs tíma geti gjaldskrárhækkanir dregið úr verðbólgu til lengri tíma, með því að draga úr neyslu og bæta afkomu hins opinbera.

Loks segist hann hafa athugað hvar í heiminum hæstu raunstýrivextirnir séu miðað við daginn í dag.

„Við erum að sjálfsögðu efst þar á lista. Við erum núna með álag upp á 2,7 prósent eftir þessa hækkun og Norðmenn eru með 1,5 prósent og Bretland með rúmlega 1 prósent.“