Hver fer í slíkar „samninga­við­ræður“?

Hver fer í viðræður sem snúast um það að uppfylla skilyrði mótaðilans áður en samningur liggur fyrir og hvort hann verði samþykktur? Það er hins vegar nákvæmlega það sem viðræður um inngöngu í Evrópusambandið fela í sér. Nokkuð sem þarf þó ekki að koma á óvart enda lítur sambandið á umsókn um inngöngu í það sem yfirlýsingu um að ætlunin sé að ganga þar inn. Fyrir vikið snúast viðræðurnar fyrst og fremst um aðlögun að öllu regluverki og stjórnsýslu Evrópusambandsins.

Hér áður fyrr fór aðlögun ríkja að Evrópusambandinu fram eftir að þau gengu í það. Norðmenn fóru til dæmis aðeins í einfaldar viðræður áður en þeir höfnuðu inngöngu í sambandið árið 1994. Þeir fóru ekki í slíka aðlögun. Síðan var aðlögunin færð fram fyrir formlega inngöngu í Evrópusambandið þegar farið var að horfa til ríkja í Austur-Evrópu. Aðlögunin er þannig hluti af því ferli að ganga í sambandið og væri orðinn hlutur þegar samningur lægi fyrir sem kjósendur gætu tekið afstöðu til.

„Við myndum ekki kalla þetta samningaviðræður,“ sagði Marta Kos, stækkunarráðherra Evrópusambandsins, í myndskeiði á samfélagsmiðlum fyrr á árinu enda snerust þær um aðlögun. Í bæklingi sem sambandið hefur gefið út um umsóknarferlið segir að sama skapi: „Viðfangsefni samningaviðræðna um inngöngu er geta umsóknarríkis til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja veru í Evrópusambandinu. Hugtakið „samningaviðræður“ getur verið villandi. Viðræðurnar snúast um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum sambandsins.“

Fram kemur að sama skapi í viðræðuramma Evrópusambandsins vegna umsóknarferlsis Íslands síðast, sem Kos staðfesti í samtali við Ríkisútvarpið 9. júní síðastliðinn að yrði sem fyrr grundvöllur viðræðnanna ef ferlið héldi áfram, að að sama skapi að það gangi út á aðlögun. „Rétt innleiðing Íslands á regluverkinu og framkvæmd þess, þ.m.t. árangursrík og skilvirk beiting af hálfu viðeigandi stofnana á sviði stjórnsýslu og dómsmála, mun ákvarða hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig.“

Meira að segja kemur skýrt fram í greinargerðinni með þingsályktun Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra og formanns Viðreisnar, um þjóðaratkvæðið í lok sumars að viðræður um inngöngu í Evrópusambandið snúist um aðlögun. „Á það er gjarnan bent að aðildarviðræður við ESB snúist um að ný aðildarríki lagi sig að reglum sambandsins. Má þetta til sanns vegar færa, enda væri Ísland að ganga í ríkjabandalag með fyrirliggjandi reglum.“ Vert er að hafa þetta í huga þegar Þorgerður og aðrir halda á lofti þeirri upplýsingaóreiðu að aðeins sé um að ræða einfaldar viðræður og enga aðlögun.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.