„Mean girls“-stemning í munn­legu prófi við HÍ

Af þeim 45 nem­endum sem þreyttu munn­legt próf í áfanganum Inn­gangur að for­eldrafræðslu og upp­eldis­ráðgjöf féllu 23 á haustönn 2025. „Mér hefur verið heitt í hamsi yfir þessu máli lengi, get ekki setið á þessu og bara verð að koma þessu í um­ræðuna,“ segir Kristrún sem féll í áfanganum sem kenndur er í upp­eldis- og menntunar­fræði við Háskóla Ís­lands.

Hún furðar sig á því að jafn hátt fall­hlut­fall skuli ekki vekja upp spurningar auk þess sem hún og fleiri hafi upp­lifað fram­komu kennara og próf­dómara niður­lægjandi og hafi jafn­vel haft á til­finningunni að verið væri að reyna að bregða fyrir þau fæti. 

Kristrún segist hafa fengið mun meiri viðbrögð en hún átti von á eftir að hún hellti úr skálum reiði sinnar á Face­book og þá ekki síst frá fólki sem hafi setið þennan áfanga í gegnum tíðina og tengi við upp­lifun hennar.

„Þetta eru allt konur sem hafa skrifað at­huga­semdir eða sent mér persónu­leg skila­boð um að þær deili þessari reynslu. Nokkrar lýstu síðan sér­stak­lega ánægju með að ég væri að tala um þetta. Ég væri að lýsa þeirra upp­lifun en ein­hvern veginn hefði aldrei neinn látið í sér heyra.

Sú sem fer lengst aftur í tíma upp­lifði þetta 2009 og önnur sem fór í þennan áfanga 2015 hafði nákvæm­lega sömu sögu að segja. Þannig að maður hugsar bara: Ókei, hún er bara búin að fá að kenna þetta svona í mörg ár og enginn hefur sagt eða gert neitt.“

Kristrún telur því ljóst að um rót­gróin vanda sé að ræða þótt hún sé lík­lega sú fyrsta sem stigi fram opin­ber­lega. „Þannig að á sama tíma og mér finnst þetta mjög leiðin­legt þá er ég ánægð með að hafa komið þessu í um­ræðuna.“

Munn­legt ung­linga­drama

Þegar Kristrún lýsir upp­lifun sinni af prófinu segist hún hafa mætt viðmóti, augn­gotum og svip­brigðum, sem henni fannst niðrandi og hefði mátt upp­lifa eins og persónu­leg óvild lægi þar undir.

„Mér leið svona svolítið eins og ég væri að reyna að koma mér inn í ein­hvern vina­hóp í ung­linga­deildinni, eða eitt­hvað,“ segir hún. Eins og hún væri lúða­lega stelpan að reyna að komast í „mean girls“-gengið.

„Þetta var bara nákvæm­lega þannig. Væbið var ekki gott, eins og maður segir á góðri ís­lensku. Mér fannst ég alveg geggjuð þegar ég var búin að fara með mitt mál í prófinu en svo runnu bara á mig tvær grímur þegar ég tók eftir viðbrögðum þeirra. Þannig að mín upp­lifun er bara að þær hafi verið að reyna að fella okkur.

Mér leið í al­vörunni eins og þær væru að reyna að rugla mig með spurningu sem ég taldi mig hafa svarað áður og ef ekki þá sagðist ég ekki vera með svar við þessari spurningu. Þá lá bara við að þær flissuðu og sendu mig svo bara út eftir það.“

Söng og talaði við sjálfa sig

Kristrún segist eiga erfitt með utan­bókarlær­dóm og hún hafi því brugðið á það ráð að semja lög upp úr náms­efninu og festi það í minni með því að syngja lögin fyrir sjálfa sig.

„Ég er þannig að ég hef svona tón­listar­greind, ef svo má að orði komast, og á mjög auðvelt með að læra laglínur og texta. Þannig að ég hef notað þessa að­ferð eftir að ég varð full­orðin og bara syng, syng og syng,“ segir Kristrún og bendir á að með til­komu gervi­greindarinnar hafi þessar minnis tónsmíðar hennar orðið enn auðveldari því rödd hennar sé eina hljóðfærið sem hún kann al­menni­lega á.

„Og í þessu til­felli gerði ég ein­mitt lag um hvert einasta þema sem að gæti komið upp á prófinu og setti allt sem ég þurfti að læra í söng­texta.“ Hún segir texta­smíðina ekkert endi­lega hafa verið neitt frábæra enda til­gangurinn fyrst og fremst að auðvelda henni að læra inni­haldið.

„Síðan reyndi ég að hafa smá fjöl­breytni í þessu svo ég fengi ekki ógeð á lögunum,“ segir Kristrún sem valdi þannig efnis­flokkum mis­munandi takt, stíl og tón­tegund og spilaði þau síðan ítrekað af persónu­legum laga­lista á Spoti­fy. „Mér finnst þetta al­gjör snilld vegna þess að ein­hvern veginn kann ég bara texta allra laga sem ég hef ein­hvern tímann heyrt.“

Úreltur páfa­gaukur

Kristrún lét ekki staðar numið þarna því hún tók einnig upp „hlað­varpsþætti“ þar sem hún æfði sig í að út­skýra náms­efnið fyrir sjálfri sér með eigin orðum og festi það síðan betur í minni sem sinn eini en ein­beitti og áhuga­sami hlustandi.

„Ég lærði ekkert eðli­lega mikið fyrir þetta próf og fæ það svo í and­litið í prófinu að það líti út fyrir að ég hafi ekki lesið mikið þegar þær voru nýbúnar að segja hið gagnstæða.

Þá hafi komið flatt upp á hana þegar hún var gagn­rýnd fyrir að gera of mikið af því að endur­segja náms­efnið með eigin orðum. Ekki síst þar sem eitt það helsta sem í náminu hafi al­mennt verið vísað til rannsókna sem sýni fram á gagns­leysi svo­kallaðs páfa­gaukalær­dóms.

Sama svarið bæði rétt og rangt

Þegar nem­endurnir ræddu upp­lifunina af prófinu sín á milli leið ein­hverjum eins og reynt hafi verið að leggja fyrir þau gildrur. „Ég veit til dæmis að það voru stelpur sem fengu sömu spurninguna og svöruðu eins en bara önnur þeirra fékk rétt fyrir svarið.“

Kristrún segir hegðun kennarans og próf­dómarans hafa verið mjög ein­kenni­lega. „En sem betur fer er þetta eina slæma reynslan mín af náminu þarna sem hefur annars bara verið frábært og ein­mitt þess vegna er svo erfitt að sætta sig við að sam­eigin­leg reynsla stórs hóps nem­enda fái ekki þann hljóm­grunn sem hún á skilið.“

Óánægðustu nem­endurnir kærðu fram­kvæmd prófsins form­lega í desember og bentu þá meðal annars á óljósar mat­skröfur, skort á gagnsæi og fyrr­nefnda óásættan­lega fram­komu kennara og próf­dómara. Þá kröfðust nem­endurnir þess að komið yrði til móts við þá í þeirri stöðu sem væri komin upp.

„Við vorum svo bara að fá úr þessu skorið í síðustu viku og niður­staða háskólaráðs verður til þess að nokkrar stelpur sem áttu að út­skrifast með mér núna í júní ná því ekki,“ segir Kristrún og bætir við að háskólaráð haldi þannig niður­lægingunni áfram. Kröfum nem­enda um breytt náms­mat sé hafnað og „ömur­leg fram­koma kennara og próf­dómara í garð nem­enda“ ekki viður­kennd á nokkurn hátt.

„Ein ástæðan fyrir því að ég vil vekja at­hygli á þessu er að ég veit að við erum ekki fyrsti hópurinn sem hefur virki­lega slæma reynslu af þessum áfanga og þessum kennara og það hefur verið bent á það áður og það hefur ekki verið tekið til­lit til þess.“

Al­gjört bull

Kristrún segir að flestar þær sem kærðu vilji meina að þær hafi staðið sig vel í prófinu. „Við áttum ekkert að fá tíu en okkur finnst virki­lega ein­kenni­legt að hafa verið felldar. Þarna eru nem­endur sem eru með um eða yfir 9 í meðal­ein­kunn í náminu þannig að þetta er bara al­gjört bull.

Ég er, þótt ég segi sjálf frá, fyrir­myndar­nemandi og sinni náminu vel og ég veit að það á við hinar stelpurnar líka. Þannig að þetta er mjög skrítið. Þrátt fyrir að hafa talið upp allar reglurnar, tengt þær við náms­efnið og talið mig sýna fram á skilning á efninu fékk ég ein­kunnina 4,5 og féll þar með í áfanganum.

Þegar ég hóf þriðja námsárið var heildar meðal­ein­kunn mín í náminu yfir 9 og hún er það enn í dag.“ Kristrún segist hafa „tekið fallið á kassann“ og ekki hafa tekið prófið aftur.

„Ég treysti mér ekki í það. Í fyrsta lagi treysti ég því ekki að ég myndi vita meira í annað skiptið. Ég lærði svo mikið fyrir þetta í fyrra skiptið og það var ekki nóg. Í öðru lagi treysti ég því ekki að ég gæti verið mál­efna­leg í sam­skiptum við kennarann og treysti mér ekki í þær aðstæður.

Varað við von­brigðum

Kristrún segist hafa vonast til þess að eitt­hvað myndi koma út úr kærumálinu. „Mér fannst það eigin­lega bara svolítið borð­leggjandi miðað við hvað við erum mörg,“ segir hún og bætir við að málið sé flókið og erfitt því nem­endurnir hafi verið einir inni með kennaranum og próf­dómara. Þetta sé því orð gegn orði og lítið sé um hald­bær gögn máli nem­enda til stuðnings.

„Þannig að ég vil að þetta verði lagað og það fyrsta sem ætti kannski að breyta er bara að ef það eru munn­leg próf þá bara verður að vera upp­taka. Þá væri þetta ekkert vafa­mál.

Kristrún bindur vonir við að í framtíðinni getur nem­endur treyst því að ábendingum þeirra um at­riði sem þau telja ekki samræmast gildum skólans verði teknar al­var­lega og fái við­eig­andi um­fjöllun.

Úr því sem komið er geti hún og sam­nem­endur hennar þó ekkert gert. „Nema bara reyna að vekja at­hygli á þessu og vara nem­endur við því að skrá sig í áfangann Inn­gangur að for­eldrafræðslu og upp­eldis­ráðgjöf FFU101M þangað til það verður tryggt að þetta endur­taki sig ekki.“