Fjár­festar í sjávar­út­vegi fari að líta annað

Frumvarp Hönnu Katrínar Friðriksson atvinnuvegaráðherra um breytingu á veiðigjöldum var kynnt í samráðsgátt stjórnvalda 25. mars síðastliðinn. Frumvarpið var svo lagt fram á Alþingi 1. maí. Málið kom svo til annarrar umræðu fyrir mánuði síðan en það varð að lögum i gær.

Lækkar á meðan markaðurinn hækkar almennt

Síðasta mánuðinn hafa hlutabréf íslensku útgerðanna lækkað nokkuð. Hlutabréf Síldarvinnslunar haf lækkað um 11,32 prósent síðasta mánuðinn og um tæp 22 prósent síðasta árið. Bréf Ísfélagsins hafa lækkað um 14,17 prósent síðasta mánuðinn og um rúm 29 prósent síðasta árið. Hlutabréf Brims hafa lækkað um 7,32 prósent síðasta mánuðinn og um rúm 19 prósent síðasta árið.

„Á meðan viðmiðunarvísitalan,  þar sem við horfum til allra félaga sem eru skráð á markað, hækkaði um fjögur prósent. Ég held að það sé óhætt að segja að þetta stafi eiginlega bara af aukinni skattheimtu á félögin,“ segir Helgi Vífill Júlíusson hlutabréfagreinandi hjá Reitun og bætir við að loðnubrestur síðustu ára gæti hafa haft áhrif sömuleiðis.

Hafi áhrif á lengri tíma fjárfestingar

Vegna þessa hefur Reitun lækkað virðismat á félögunum þremur um tíu til fimmtán prósent. Veiðigjöld námu um 20 prósentum af hagnaði félaganna í fyrra. Hækkun veiðigjalda verður innleidd í skrefum á næstu árum og stendur til að allt að tvöfalda þau.

„Ætli það hafi ekki einhverjir fjarfestar vonað að þetta lagafrumvarp myndi ekki ná fram að ganga, eins og hefur gerst þegar hefur átt að leggja fram svona skattheimtu á útgerðirnar,“ segir Helgi.

„Sjávarútvegsfélög byggja á mikillli fjárfestingu bæði í skipum og fiskvinnslu. Það krefst mikilla fjármuna til lengri tíma að fjárfesta í þessu og þá með þessum auknu veiðigjöldum er auðvitað er dregið úr frjálsu sjóðsstreymi fyrirtækjanna sem hefur áhrif á fjárfestingu til lengri tíma og svo auðvitað arðgreiðslu hluthafa.“

Snúi sér annað

Síldarvinnslan greiddi hluthöfum 2,35 milljarða króna í arð í mars. Ísfélagið greiddi 2,1 milljarð króna í arð í maí og Brim greiddi tæpa 2,9 milljarða í arð í mars.

Er þetta raunverulega svona stór biti til að kyngja?

„Já algjörlega,“ segir Helgi Vífill.

„Með þessa auknu skattheimtu ertu ekki að fá mikla arðsemi úr fjárfestingunni. Þá má auðvitað velta fyrir sér hvort það sé ekki betra að geyma peninginn annars staðar.“

Hverful auðlind

Helgi Vífill bendir á að íslensku fyrirtækin séu að keppa við fyrirtæki á heimsvísu, sem fæst greiði auðlindaskatt. 

„Í hinum OECD ríkjunum er sjávarútvegur meira og minna ríkisstyrktur. Skattlagningin er því að draga úr slagkrafti atvinnugreinarinnar sem hefur áhrif á virðismat til lengri tíma og þar með gengisþróun á markaði,“ segir Helgi. 

Eins stóli fyrirtækin á auðlind sem er ekki alltaf hægt að reiða sig á, líkt og loðnubresturinn hafi sýnt. 

„Þú þarft að hafa vel fjármögnuð fyrirtæki til að taka á móti erfiðum tíma í rekstri. Þetta er auðlind sem er ekki hægt að ganga að vísri. Það koma gjöful ár og erfið ár. Það liggur í hlutarins eðli þegar unnið er með náttúruna.“