Mikil­vægt að ESB viður­kenni sér­stöðu Ís­lands í flug­sam­göngum

Íslensk stjórnvöld hafa sóst eftir því að fá undanþágu frá nýjum Evrópureglum sem eiga að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá flugsamgöngum. Rökin eru þau að reglurnar skaði samkeppnishæfni íslenskra flugfélaga sem stunda tengiflug yfir Atlantshafið auk þess sem að Ísland sé háð flugsamgöngum umfram aðrar Evrópuþjóðir vegna landfræðilegrar legu sinnar.

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, lýsti yfir skilningi á afstöðu íslenskra stjórnvalda fyrir leiðtogafund Evrópuráðsins í gær. Ísland gæti fengið ákveðnar tilslakanir til og með 2026.

„Það var mjög gott að sjá í gær að Ursula og hennar fólk í Brussel er sammála því að það verður að taka tillit til sérstöðu Íslands,“ sagði Bogi Nils Bogason, forstjóri Icelandair, í Bítinu á Bylgjunni í morgun.

Gerir ráð fyrir að áfram verði tekið tillit til stöðu Íslands

Evrópusambandið hyggst grípa til aðgerða til þess að draga úr losun gróðurhúsalofttegundum frá flugsamgöngum á allra næstu árum. Það er liður í markmiði sambandsins um að draga úr losun gróðurhúsaloftegunda um 55 prósent fyrir árið 2030 til þess að vinna gegn loftslagsbreytingum af völdum manna.

Auk þess að gera kröfur um að flugfélög noti vistvænt eldsneyti í vaxandi mæli á næstu árum standa til breytingar á evrópska viðskiptakerfinu með losunarheimildir (ETS). Flugfélög, sem hafa fram að þessu fengið heimildir fyrir mest alla losun sína ókeypis, þurfa nú að kaupa losunarheimildir. Ætlunin er að fríum losunarheimildum fækki um fjórðung árið 2024, um helming árið 2025 og hverfi með öllu árið 2026.

Von der Leyen sagði að íslenskum stjórnvöldum yrði boðið að fá ókeypis losunarheimildir sem þau gætu útdeilt til flugfélaga til og með 2026 á blaðamannafundi eftir fund hennar og Katrínar Jakobsdóttur, forsætisráðherra, fyrir leiðtogafund Evrópuráðsins í gær.

Tók von der Leyen fram að mikilvægt væri að Ísland gæti gefið öllum flugfélögum slíkar heimildir til þess að jafnræðis væri gætt. Þær Katrín sögðu að þessi lausn væri háð endanlegu samþykki aðildarríkja ESB og Alþingis.

Bogi sagði að þó að honum væri ekki kunnugt um smáatriði þessa samkomulags þá hljómaði eins og tekið yrði tillit til sérstöðu Íslands til 2026.

„Síðan á að koma nýtt kerfi 2027 sem á að jafna leikinn. Ef það gerist ekki þá hljótum við að gera ráð fyrir að áfram verði tekið tillit til sérstöðu Íslands,“ sagði Bogi.

Verðmunur gæti hlaupið á tugum dollara

Spurður út í það hvaða áhrif það hefði á íslensk flugfélög ef Ísland fengi ekki undanþágur frá nýjum reglunum sagði Bogi að kostnaður þeirra sem reka tengimiðstöð í Keflavík hækkaði. Aukinn kostnaður hefði áhrif á verðlag.

Ómögulegt væri að nefna nákvæmar upphæðir í því samhengi, það réðist af markaðsverði á losunarheimildum sem flugfélögin þyrftu að kaupa. Verðið hefur hækkað hratt undanfarin ár.

„Mismunurinn á þeim sem eru að tengja hér á Íslandi eins og við og Play og félögum sem eru að fara eitthvað annað, hann getur verið einhverjir tugir dollara á hverja ferð,“ sagði Bogi en það tugir dollara gæti verið hvar sem er frá um 1.300 krónum og upp í hátt í þrettán þúsund krónur.

Þetta hefði tvímælalaust áhrif á flugfélögin.

„Þess vegna hafa stjórnvöld á Íslandi tekið þetta svona alvarlega og unnið mjög ötullega í þessu máli og við stutt þau,“ sagði Bogi.