Með auknum heimildum geti lög­regla fylgst með fólki sem ekkert hafi af sér gert

Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra sagði í dag að til skoðunar sé að auka viðbúnað hjá lögreglu og bregðast þurfi við aukinni skipulagðri glæpastarfsemi hér á landi. Hann stefnir á að leggja fram frumvarp fljótlega um auknar heimildir lögreglu til afbrotavarna en hann telur þær heimildir mjög rýrar í dag.

„Við erum mjög langt á eftir öllum samstarfslöndum okkar þegar kemur að heimildum lögreglu til að stunda rannsóknir sem flokkast undir afbrotavarnir,“ sagði Jón að loknum ríkisstjórnarfundi í morgun. 

Þá sagði hann frumvarpið ekki tengjast rannsókn lögreglu á meintri hryðjuverkaógn, sem greint var frá í gær. Fram hefur komið að lögregla hafi haft eftirlit með mönnunum fjórum sem voru handteknir í því máli á miðvikudag vegna tengsla við annað mál sem kom upp fyrr á árinu. Eftirlit með mönnunum hefur því að öllum líkindum varað í einhvern tíma.

Lögregla hafi þegar mjög ríkar rannsóknarheimildir 

Þingmaður Pírata segir mjög varhugavert að bæta eigi við heimildir lögreglu til eftirlits. Fram ber að taka að frumvarpið hefur ekki verið birt eins og til stendur að leggja það fram og því erfitt, að mati þingmannsins, að gagnrýna nema orð ráðherrans um fyrirætlanirnar. 

„Lögreglan hefur nú þegar mjög ríkar rannsóknarheimildir og valdbeitingaheimildir og það er mjög takmarkað eftirlit með störfum lögreglu og beitingu lögreglu á mjög matskenndum heimildum sem mjög auðvelt er að misbeita,“ segir Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir, þingmaður Pírata. 

„Það er algjörlega ótækt í mínum huga að auka þessar heimildir sem eru nú þegar mjög víðtækar án þess að tryggja að eitthvað eftirlit sé með þeim. Einhverjir ferlar til að ganga úr skugga um að þeim sé beitt með ábyrgum hætti.“

Heimildir þegar mjög íþyngjandi

Með forvirkum rannsóknarheimildum sé ekki aðeins verið að tala um auknar heimildir heldur nýja tegund rannsóknarheimilda, sem víkki möguleika lögreglu á beitingu valds.

„Með forvirkum rannsóknarheimildum er átt við heimildir til að hafa eftirlit með fólki sem hefur ekki gert neitt af sér. Og mjög víðtækar heimildir til mats á því hvenær er nauðsynlegt að fylgjast með almennum borgurum og það á sannarlega við okkur öll,“ segir Arndís. 

Sigurður G. Guðjónsson hæstaréttarlögmaður segir lögreglu nú þegar hafa mjög rúmar og víðtækar heimildir til að fylgjast með fólki. 

„Það má hlera síma, það má hlera bíla og setja hlustunarbúnað í húsnæði,“ segir Sigurður. 

Það eigi jafnvel við um bifreið eða húsnæði sem er ekki í eigu hins grunaða. Margir skjólstæðinga Sigurðar hafi verið beittir mjög íþyngjandi aðgerðum af lögreglu í marga mánuði og jafnvel ár. 

„Þetta hefur varað langtímum saman höfum við séð í mörgum málum þannig að dómstólar hafa afgreitt þetta án mikillar skoðunar,“ segir Sigurður. Réttargæslumenn, sem skipaðir eru þolendum íþyngjandi aðgerða lögreglu, geri til að mynda sjaldnast athugasemdir við slíka beitingu valds. 

Óvíst sé í hverju þessar auknu heimildir felist og kallar Sigurður eftir því að skýrt verði frá því og af hvaða ástæðu talið sé tilefni til aukinna heimilda hjá lögreglu.

„Ég sé ekki beint þörf á því að lögreglan fái ríkari heimildir en hún hefur í dag.“