Fjársjóðsleit eða er skipið yfirvarp?

Landhelgisgæslan hafði fylgst með norska rannsóknaskipinu Seabed Constructor dögum saman áður en ákveðið var að færa það til hafnar í Reykjavík. Leiga á jafn vel útbúnu rannsóknaskipi í Noregi hleypur á milljónum dag hvern og ljóst að þá daga sem það hefur varið innan íslenskrar lögsögu hleypur kostnaðurinn á tugum eða hundruðum milljóna, að því er næst verður komist.

Landhelgisgæslan færði rannsóknaskipið til hafnar í Reykjavík á sunnudag, en um nokkurra daga skeið hafði það haldið sig á afmörkuðu svæði um 120 sjómílur suðaustur af landinu. Þar liggur á hafsbotni þýska flutningaskipið Minden, sem áhöfn þess sökkti sjálf á fyrstu dögum síðari heimsstyrjaldarinnar að skipun þýskra hernaðaryfirvalda. Þá hafði skipið siglt í flasið á breskum herskipum, en áhöfnum þýskra skipa var uppálagt að granda þeim frekar en að þau lentu í höndum óvinarins.

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu fer með rannsókn málsins – og snýr málið að því hvað er leyfilegt innan 12 mílna landhelgi Íslands og efnahagslögsögunnar sem liggur utan hennar. Skipstjórinn og tveir aðrir skipverjar voru yfirheyrðir í gær, að sögn Gríms Grímssonar yfirlögregluþjóns sem stjórnar rannsókninni. Um fínni drætti málsins vildi Grímur fátt segja í gær, en taldi þá að rannsókn væri langt komin.

Skipið er í eigu norska fyrirtækisins Swire Seabed, en er leigt af fyrirtækinu Advanced Marine Services, fyrirtækis sem litlar opinberar upplýsingar eru um. Heimildir Fréttablaðsins herma að leiga svo vel útbúins skips af þessari stærðargráðu sé aldrei minni en um milljón norskar krónur á dag – sem eru þrettán íslenskar milljónir. Vitað er að skipið hélt úr höfn á Íslandi 22. mars og því ljóst að kostnaðurinn er gríðarlegur og jafnvel tæpur kvartmilljarður frá því skipið lagði úr höfn í mars.

Spurningin sem brennur á allra vörum er því hvað er svo verðmætt um borð í gömlu þýsku flutningaskipi, sem sökkt var fyrir 78 árum, að það réttlæti slík fjárútlát.

Illugi Jökulsson, rithöfundur og blaðamaður, gjörþekkir sögu tímabilsins, og ekki síst siglingasögu styrjaldarinnar.

„Minden var á leið til Kína en ekki Þýskalands þegar skipið var kallað heim, eins og önnur þýsk kaupskip, sumarið 1939. Farmur þess var því ekki ætlaður í þýsk hergögn eða neitt af því tagi. Að vísu kom skipið við í Brasilíu áður en það lagði upp í síðasta áfangann til Þýskalands, en hvað gæti hafa verið sett þar um borð er engin leið að segja,“ segir Illugi sem telur það athyglisvert að á ýmsum heimasíðum á netinu, sem fjalla um skipsflök, er jafnan mikið fjallað um það ef eitthvað verðmætt hefur verið talið vera í viðkomandi skipi.

„Minden hefur aldrei dúkkað upp í slíkum vangaveltum,“ segir Illugi sem nefnir að annaðhvort „hafa þessir Bretar komist yfir einhverjar upplýsingar sem farið hafa fram hjá öllum í tæp 80 ár, eða þeir nefna Minden sem skálkaskjól fyrir annað sem þeir eru að hnusa af þarna niðri í sjónum. Í bili og þangað til annað kemur í ljós finnst mér seinni skýringin töluvert líklegri,“ segir Illugi sem skrifaði ítarlega grein um þessa atburði á vef Stundarinnar.